Przykładowa dieta przy anemii
Przykładowa dieta przy anemii opiera się na prostej zasadzie: w każdym głównym posiłku źródło żelaza plus witamina C, a kawa i herbata w odstępie od tych posiłków. Poniższy jadłospis na jeden dzień dostarcza około 20 mg żelaza, z czego znaczną część w formie hemowej.
Śniadanie – jajecznica z trzech jaj na oliwie z natką pietruszki i czerwoną papryką, kromka chleba żytniego. Do picia woda. Kawę wypij dopiero po godzinie.
Drugie śniadanie – koktajl z kefiru i truskawek.
Obiad – wołowina duszona z warzywami, kasza gryczana, surówka z kiszonej kapusty. Do picia sok z czarnej porzeczki.
Podwieczorek – garść pestek dyni i pomarańcza.
Kolacja – sałatka z soczewicy, pieczonej papryki, rukoli i pestek słonecznika z sosem cytrynowym.
Dieta nie zastępuje preparatu żelaza w leczeniu anemii, ale przyspiesza poprawę i zapobiega nawrotom po zakończeniu kuracji. Osoby na diecie roślinnej mogą zamienić wołowinę na ciecierzycę lub tofu.
Dieta bogata w żelazo w ciąży – jadłospis z modyfikacjami
Dieta bogata w żelazo w ciąży różni się od powyższego jadłospisu bezpieczeństwem produktów, a nie zasadą łączenia składników. Zapotrzebowanie na żelazo rośnie w ciąży do około 27 mg dziennie, czyli niemal dwukrotnie, bo organizm wytwarza więcej krwi i buduje zapasy dla dziecka.
Wprowadź trzy zmiany:
- Wątróbkę i pasztet zastąp wołowiną, cielęciną lub gotowanymi strączkami – wątróbka zawiera dużo witaminy A, której nadmiar w ciąży jest niewskazany.
- Surowe mięso, ryby i owoce morza (tatar, sushi, surowe małże) wyklucz całkowicie. Wybieraj ryby gotowane lub pieczone, dwa razy w tygodniu.
- Niepasteryzowany nabiał i kiełki pomiń, a kiszoną kapustę jedz tylko ze sprawdzonego źródła.
Przykładowy dzień w ciąży: owsianka na wodzie z pestkami dyni i morelami plus sok pomarańczowy, kanapka z pastą z ciecierzycy i papryką, cielęcina z kaszą jaglaną i brokułem, jogurt z owocami (osobno od posiłków z żelazem), sałatka z pieczonego łososia z rukolą i cytryną. W ciąży kontrolę morfologii i ferrytyny wykonuje się w każdym trymestrze, a o suplementacji żelaza decyduje lekarz prowadzący na podstawie wyników.
Anemia po porodzie – skąd się bierze i jak ją leczyć?
Anemia po porodzie wynika z połączenia dwóch czynników: utraty krwi podczas porodu i zapasów żelaza wyczerpanych już w ciąży. Przy porodzie siłami natury traci się zwykle 300–500 ml krwi, przy cesarskim cięciu więcej, a każde 500 ml to około 250 mg żelaza – tyle, ile organizm wchłania z diety przez kilka miesięcy.
Objawy łatwo pomylić ze zwykłym zmęczeniem po porodzie: senność mimo przespanej nocy, zadyszka przy noszeniu dziecka, zawroty głowy przy wstawaniu, kołatanie serca, obniżony nastrój i trudności z koncentracją. Anemia może też ograniczać laktację i pogłębiać wyczerpanie. Dlatego morfologię i ferrytynę wykonuje się zwykle w pierwszych dniach po porodzie oraz na wizycie kontrolnej 6–8 tygodni później.
Żelazo po porodzie przyjmuje się doustnie przez co najmniej 3 miesiące, także podczas karmienia piersią – preparaty z żelazem są wtedy bezpieczne. Przy dużej utracie krwi lub bardzo niskiej hemoglobinie lekarz może zdecydować o żelazie dożylnym, które wyrównuje niedobór w ciągu kilku tygodni. W tym okresie liczy się też uzupełnienie kwasu foliowego, który bierze udział w wytwarzaniu krwinek czerwonych i jest zużywany w ciąży w dużych ilościach. Preparat taki jak Q-Folic kwas foliowy dostarcza go w aktywnej formie, gotowej do wykorzystania przez organizm.
Jeśli obfite krwawienie poporodowe utrzymuje się dłużej niż 6 tygodni albo objawy anemii nasilają się mimo przyjmowania żelaza, skontaktuj się z lekarzem ginekologiem.
Czy krwiodawcy powinni suplementować żelazo?
Żelazo dla krwiodawców to konieczność przy regularnym oddawaniu krwi – jedna donacja 450 ml zabiera z organizmu około 200–250 mg żelaza, a odbudowa tej ilości z samej diety trwa kilka miesięcy. Przy oddawaniu krwi 3–4 razy w roku zapasy stopniowo się kurczą, nawet jeśli hemoglobina przed każdą donacją mieści się w normie.
Stacje krwiodawstwa sprawdzają przed oddaniem krwi tylko hemoglobinę, która spada jako ostatnia. Ferrytyna może być już bardzo niska, gdy hemoglobina nadal pozwala na donację. Dlatego regularnie dawcy powinni:
- oznaczać ferrytynę raz w roku, a przy częstych donacjach co pół roku,
- rozważyć suplementację żelaza w niskiej dawce (20–30 mg dziennie) przez 2–3 miesiące po każdej donacji, po konsultacji z lekarzem,
- wydłużyć odstępy między donacjami, jeśli ferrytyna spada poniżej normy,
- jeść posiłki bogate w żelazo hemowe przez kilka tygodni po oddaniu krwi.
Darmowe żelazo dla krwiodawców przysługuje osobom z tytułem Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, czyli po oddaniu co najmniej 5 litrów krwi przez kobiety i 6 litrów przez mężczyzn. Wybrane leki z żelazem, kwasem foliowym i witaminami z grupy B są wtedy bezpłatne na receptę z oznaczeniem ZK, wystawioną przez lekarza rodzinnego. Lista obejmuje konkretne preparaty o określonych kodach, dlatego przed wizytą sprawdź w aptece aktualny wykaz. Dawcom, którzy nie mają jeszcze tytułu zasłużonego, przysługuje bezpłatny wynik badań laboratoryjnych po donacji – wystarczy zgłosić to przy rejestracji.
