Niedobór żelaza – jakie są jego przyczyny i objawy?

Czym jest niedobór żelaza i jakie są jego główne przyczyny?

Niedobór żelaza to stan, w którym organizm nie ma wystarczającej ilości tego pierwiastka do prawidłowej produkcji hemoglobiny, czyli białka w krwinkach czerwonych odpowiadającego za przenoszenie tlenu do tkanek. Jego niedobór rozwija się stopniowo – najpierw zmniejszają się zapasy magazynowane w postaci ferrytyny, dopiero później spada poziom żelaza we krwi i produkcja hemoglobiny.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• zbyt mała podaż żelaza w diecie,
• przewlekła utrata krwi, na przykład przy obfitych miesiączkach lub krwawieniach z przewodu pokarmowego,
• zaburzenia wchłaniania w jelitach, w tym celiakia lub stan po operacjach bariatrycznych,
• zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, na przykład w ciąży lub w okresie intensywnego wzrostu u dzieci,
• przewlekłe infekcje i stany zapalne wpływające na gospodarkę żelazem.

Obniżone żelazo bywa też efektem długotrwałej diety roślinnej ubogiej w łatwo przyswajalne formy tego pierwiastka. Żelazo z produktów roślinnych wchłania się gorzej niż żelazo hemowe pochodzące z mięsa, dlatego przy niskiej podaży warto łączyć posiłki z witaminą C, która wspiera jego przyswajanie – można ją dostarczyć na przykład w postaci suplementu takiego jak Witamina C Complex.

Jakie są objawy niedoboru żelaza?

Do najczęstszych objawów niedoboru żelaza należą:

• chroniczne zmęczenie i spadek energii,
• bladość skóry i błon śluzowych,
• duszność przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał trudności,
• łamliwe paznokcie i wypadanie włosów,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• częste bóle głowy,
• kołatanie serca,
• zimne dłonie i stopy.

Za niskie żelazo utrudnia produkcję hemoglobiny, więc tkanki dostają mniej tlenu niż potrzebują do normalnego funkcjonowania. To dlatego objawy niedoboru żelaza dotyczą tak wielu obszarów naraz – od skóry po zdolność koncentracji.

Po czym poznać, że masz mało żelaza? Zwykle zauważasz to najpierw w codziennym funkcjonowaniu – wchodzenie po schodach męczy bardziej niż zwykle, poranne wstawanie staje się trudniejsze, a skupienie się na pracy wymaga większego wysiłku. Niskie żelazo może też objawiać się specyficznym łaknieniem, na przykład ochotą na jedzenie lodu, kredy lub innych niejadalnych substancji – to zjawisko nazywane jest pica i wymaga konsultacji lekarskiej.

Objawy niedoboru żelaza nasilają się stopniowo, dlatego wiele osób przez długi czas tłumaczy zmęczenie stresem lub brakiem snu, zamiast wykonać badanie krwi.