Jakie są źródła witaminy D?
W teorii mamy dostęp do trzech głównych sposobów na zaopatrzenie organizmu w ten składnik. Dwa z nich to mechanizmy naturalne, trzeci jest odpowiedzią współczesnej wiedzy na ograniczenia wynikające z naszego klimatu. W praktyce, ze względu na naszą lokalizację geograficzną i współczesny styl życia, poleganie wyłącznie na biologii rzadko pozwala pokryć dobowe zapotrzebowanie. Aby świadomie dbać o poziom witaminy D, warto przeanalizować efektywność (i ograniczenia) każdego z tych źródeł.
Słońce
To pierwotny mechanizm, w jaki wyposażyła nas ewolucja. Naturalna produkcja witaminy D zachodzi w skórze pod wpływem promieniowania UVB. Proces ten startuje, gdy światło słoneczne pada na naskórek, przekształcając obecny w nim 7-dehydrocholesterol w prewitaminę D3.
Niestety, synteza skórna jest w Polsce efektywna jedynie przez krótki czas – zazwyczaj od końca kwietnia do początku września. Co więcej, muszą zostać spełnione konkretne kryteria:
- ekspozycja na słońce powinna trwać minimum 15 minut w godzinach okołopołudniowych (10:00–15:00),
- odsłonięte powinno być co najmniej 18% powierzchni ciała (przedramiona i podudzia),
- bez użycia filtrów ochronnych, które blokują promienie UVB.
W pozostałych miesiącach kąt padania słońca jest zbyt niski, by zainicjować ten proces, co sprawia, że w okresie jesienno-zimowym to źródło jest praktycznie niedostępne.
Dieta
Często zakłada się, że braki witaminowe można wyrównać zbilansowanym jadłospisem. W przypadku witaminy D jest to jednak trudne wyzwanie. Niewiele produktów spożywczych zawiera ten składnik w ilościach, które mają realne znaczenie fizjologiczne.
Główne dietetyczne źródła witaminy D to przede wszystkim:
- tłuste ryby morskie (węgorz, dziki łosoś, śledź, makrela),
- żółtka jaj,
- wątroba czy niektóre grzyby.
Problemem jest skala spożycia. Aby dostarczyć organizmowi rekomendowaną porcję wyłącznie z diety, musielibyśmy jeść kilkaset gramów ryb każdego dnia. Dla większości osób jest to niemożliwe do zrealizowania. Dieta pełni więc rolę wspomagającą, ale rzadko wystarcza jako samodzielny sposób na zapewnienie optymalnej dawki.
Suplementacja
Biorąc pod uwagę "sezonowość" słońca w Polsce oraz trudności w pozyskaniu odpowiednich ilości witaminy z pożywienia, eksperci wskazują na konieczność zewnętrznego wsparcia. Suplementacja witaminy D pozwala uniezależnić się od warunków pogodowych i dostarczyć organizmowi precyzyjnie określoną ilość substancji aktywnej.
Wysokiej jakości suplement diety to bezpieczny i kontrolowany sposób na utrzymanie stężenia 25(OH)D we krwi na właściwym poziomie przez cały rok. Jest to kluczowe zwłaszcza dla grup narażonych na niedobory – seniorów, pracowników biurowych czy osób z nadmierną masą ciała.
Należy przy tym pamiętać, aby suplementować witaminę zgodnie z aktualnymi wytycznymi medycznymi, dostosowując porcję do wieku, wagi i stanu zdrowia.