Jakie są zasady przechowywania suplementów?
Aby suplement działał tak, jak zakłada producent, musi utrzymać stabilność składników aktywnych przez cały okres używania. To właśnie dlatego sposób przechowywania ma znaczenie – nie tylko dla jakości, ale także dla bezpieczeństwa. Substancje czynne reagują na wilgoć, światło, tlen i temperaturę. Każdy z tych czynników może stopniowo obniżać ich skuteczność lub zmieniać strukturę chemiczną produktu.
Unikanie wilgoci
Wilgoć jest jednym z najsilniejszych czynników pogarszających stabilność suplementów. Składniki higroskopijne (np. witamina C w formie kwasu askorbinowego, magnez w formach organicznych, wiele ekstraktów roślinnych) łatwo pochłaniają wodę z otoczenia. Gdy do tego dochodzi, produkt może:
- zbrylać się lub zmieniać konsystencję,
- tracić bioaktywność na skutek przyspieszonego rozpadu lub utleniania,
- szybciej ulegać zanieczyszczeniu mikrobiologicznemu w przypadku form płynnych lub półpłynnych.
Aby ograniczyć ryzyko kontaktu produktu z parą wodną, suplementy należy przechowywać w suchym miejscu, z dala od źródeł wilgoci.
Stała, umiarkowana temperatura
Większość suplementów diety zachowuje stabilność w temperaturze 15–25°C. Ten zakres jest standardowo określany jako temperatura pokojowa i stosowany w testach stabilności prowadzonych według wytycznych farmaceutycznych.
Badania pokazują, że:
- temperatury powyżej 30°C znacząco przyspieszają degradację wielu witamin, w szczególności C, B1 oraz kwasów tłuszczowych omega-3,
- w przypadku olejów roślinnych oraz ekstraktów bogatych w polifenole podwyższona temperatura zwiększa tempo utleniania i skraca trwałość produktu,
- częste wahania temperatury (np. przenoszenie suplementu między ciepłym pomieszczeniem a zimnym samochodem) sprzyjają kondensacji wilgoci wewnątrz opakowania, co dodatkowo pogarsza stabilność składników.
Dlatego suplementy powinny być przechowywane w temperaturze najbliższej 20°C, w miejscu zacienionym i z dala od źródeł ciepła – piekarnika, kuchenki, grzejników, sprzętów AGD emitujących ciepło, czy nasłonecznionych parapetów.
Należy również unikać przechowywania suplementów w samochodzie, gdzie latem temperatura może przekraczać 50°C, co prowadzi do szybkiej degradacji składników aktywnych.
Ochrona przed światłem
Światło – szczególnie promieniowanie UV – może przyspieszać rozpad wielu składników aktywnych stosowanych w suplementach diety. Proces ten jest opisany w literaturze chemicznej jako fotodegradacja, czyli reakcja zachodząca pod wpływem światła, prowadząca do zmiany struktury cząsteczek.
Badania stabilności pokazują, że:
- witamina A, E, K oraz nienasycone kwasy tłuszczowe tracą aktywność biologiczną szybciej, gdy są wystawione na intensywne światło,
- polifenole i ekstrakty roślinne (np. kurkumina, zielona herbata) mogą ulegać degradacji pod wpływem promieniowania UV,
- wysokie natężenie światła przyspiesza rozpad barwników naturalnych, które często pełnią również funkcję antyoksydacyjną.
Z tego powodu wiele suplementów pakowanych jest w ciemne szkło, nieprzezroczyste pojemniki lub aluminiowe saszetki chroniące przed światłem i powietrzem.
Odpowiednia ochrona przed światłem pomaga zachować stabilność składników i zapobiega ich przedwczesnemu utlenianiu, co bezpośrednio wpływa na skuteczność produktu w trakcie stosowania.
Czytanie etykiet
Etykieta to najpewniejsze źródło informacji o tym, jak przechowywać konkretny suplement. Nie wszystkie składniki mają takie same wymagania. Dlatego producent musi podawać zalecenia oparte na badaniach stabilności, które określają, w jakich warunkach produkt zachowuje deklarowaną jakość przez cały okres ważności.
Na etykiecie zwróć uwagę przede wszystkim na:
- zakres temperatur, w jakich suplement powinien być przechowywany,
- informacje o konieczności ochrony przed światłem,
- ostrzeżenia dotyczące wilgoci,
- zalecenia po otwarciu – niektóre produkty wymagają szczególnej ostrożności po pierwszym otwarciu opakowania, ponieważ ich kontakt z powietrzem zmienia profil stabilności,
- termin ważności i numer partii, które są bezpośrednio powiązane z badaniami stabilności konkretnej formule,
- dodatkowe oznaczenia – np. kody QR prowadzące do badań jakości, certyfikatów czystości czy wyników testów laboratoryjnych.
Stosowanie się do tych zaleceń pozwala korzystać z produktu zgodnie z jego rzeczywistymi właściwościami.
