Melisa lekarska nie tylko na sen - obrazek wyróżniający

Melisa lekarska nie tylko na sen. Na co jeszcze pomaga picie melisy?

Autor: Małgorzata Szakuła 18 lut 2026

Melisa to zioło, które większość z nas kojarzy z działaniem łagodzącym stres i problemy ze snem. To pierwsza myśl, gdy stres bierze górę lub sen nie chce nadejść. Często jednak traktujemy ją trochę po macoszemu, widząc w niej jedynie sposób na chwilowe wyciszenie. Tymczasem Melissa officinalis to roślina o znacznie bogatszym profilu fitozwiązków. Warto przyjrzeć się jej bliżej, by zrozumieć, że to surowiec pełen aktywnych składników, które mogą wspierać nasz organizm na wielu polach – wspierając trawienie czy działając jako tarcza przeciw wolnym rodnikom.

Spis treści

    Melisa lekarska – skąd pochodzi i czym się charakteryzuje?

    Melisa lekarska (Melissa officinalis) to bylina z rodziny jasnotowatych – tej samej, w której znajdziesz miętę czy szałwię. Choć dziś rośnie w wielu polskich ogródkach, jej korzenie sięgają rejonów Morza Śródziemnego.

    Najłatwiej rozpoznać ją po zapachu. Wystarczy rozetrzeć liść w palcach, by poczuć intensywny, cytrynowy aromat. Odpowiada za niego olejek eteryczny, w którym dominują cytral i cytronelal. To właśnie ten zapach sprawił, że w tradycji ludowej melisę nazywano „cytrynowym zielem”. Co ciekawe, roślina ta ma też długą historię przyjaźni z pszczelarstwem – jej łacińska nazwa pochodzi od greckiego słowa oznaczającego pszczołę.

    Dziś wiemy, że sekret działania melisy tkwi w jej składzie chemicznym. Oprócz pachnącego olejku, liście kryją w sobie cenne polifenole, w tym kwasy fenolowe i kwas rozmarynowy. To właśnie te związki decydują o tym, jak melisa lekarska wpływa na nasze samopoczucie.

    Świeże liście melisy czy susz – co wybrać?

    Często zastanawiamy się, w jakiej formie zioła działają najlepiej. Czy zerwana prosto z krzaczka świeża melisa ma przewagę nad suszem zamkniętym w torebce?

    • Świeże liście melisy to przede wszystkim bogactwo olejku eterycznego. To one najlepiej sprawdzą się w kuchni – jako dodatek do lemoniady, deserów czy sałatek. Ich aromat jest niepowtarzalny i działa na zmysły niemal natychmiast. Jednak zawartość substancji czynnych w świeżej roślinie może się wahać w zależności od pory zbioru czy pogody.
    • Z kolei napar z wysokiej jakości suszonych liści melisy pozwala na uzyskanie równie  korzystnego efektu. W procesie suszenia roślina traci wodę, co sprawia, że w tej samej wadze produktu mamy skoncentrowaną ilość składników. Należy jednak pamiętać, że standaryzacja suszu, jego suszenie, czy naświetlanie pozbawia go części składników, dlatego świeży susz będzie zwykle bogatszy w fitozwiązki. 

    Jeśli chcesz w pełni poznać potencjał tej rośliny i zależy Ci na konkretnym efekcie fizjologicznym, wyso

    Jak działa melisa - infografika

    Jakie właściwości i zastosowanie ma melisa lekarska?

    Wiele osób sięga po nią intuicyjnie, ale warto wiedzieć, jakie konkretnie mechanizmy stoją za jej popularnością. Właściwości i działanie melisy zostały dość dokładnie przebadane, dzięki czemu możemy świadomie korzystać z jej wsparcia.

    Wpływ melisy na układ nerwowy

    Głównym powodem, dla którego melisa lekarska gości w naszych kubkach, jest jej oddziaływanie na układ nerwowy. Badania sugerują, że związki zawarte w melisie mogą wpływać na metabolizm receptorów GABA (kwasu gamma-aminomasłowego). Jest to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników w naszym mózgu, który działa jak „hamulec” dla nadmiernego pobudzenia. Dzięki temu mechanizmowi napary z melisy pomagają zredukować napięcie i ułatwiają osiągnięcie stanu relaksu, nie powodując przy tym otępienia.

    Wpływ melisy na układ trawienny

    Rzadziej mówi się o tym, że melisa ma też cenne właściwości dla naszego brzucha. Wpływ melisy na układ trawienny wiąże się z jej działaniem rozkurczowym na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Napar może przynieść ulgę po ciężkim posiłku, wspierając pracę żołądka i jelit. Działa wiatropędnie, co pomaga w radzeniu sobie z uczuciem pełności i dyskomfortem w jamie brzusznej. Bywa też stosowany pomocniczo przy bólach brzucha.

    Właściwości uspokajające melisy

    Właściwości uspokajające melisy są wypadkową działania olejku eterycznego i składników nielotnych. To wsparcie w momentach, gdy czujemy rozdrażnienie, niepokój czy skutki przewlekłego stresu. Regularne stosowanie może pomóc wyciszyć gonitwę myśli przed snem, ułatwiając zasypianie. Warto jednak pamiętać, że działanie ziół jest zazwyczaj subtelne i wymaga systematyczności – to proces wspierania organizmu w powrocie do równowagi.

    Właściwości antyoksydacyjne melisy

    W cieniu działania wyciszającego kryją się silne właściwości antyoksydacyjne melisy. Kwas rozmarynowy oraz flawonoidy obecne w liściach to skuteczni wymiatacze wolnych rodników. Oznacza to, że picie naparu z melisy wspiera nasz organizm w walce ze stresem oksydacyjnym, chroniąc komórki przed uszkodzeniami. To ważny element profilaktyki starzenia się organizmu i dbania o ogólną kondycję zdrowotną.

    Jak stosować melisę?

    Aby w pełni wykorzystać potencjał ziół, nie wystarczy po prostu wrzucić torebki do kubka. Sposób przygotowania ma ogromne znaczenie dla tego, ile cennych substancji ostatecznie trafi do naszego organizmu.

    Jak poprawnie zaparzać napar z melisy?

    Wiele osób popełnia podstawowy błąd – zalewa zioła wrzątkiem i zostawia odkryte. W przypadku melisy to strata tego, co w niej najcenniejsze. Olejki eteryczne są lotne, co oznacza, że wraz z parą wodną uciekają z naszego kubka. Aby zaparzyć melisę skutecznie, warto przestrzegać dwóch zasad:

    1. Temperatura – woda powinna mieć około 90-95°C (chwila po zagotowaniu).

    2. Przykrycie – to najważniejszy punkt. Napar z melisy musi parzyć się pod przykryciem przez około 10–15 minut. Dzięki temu skroplona para wraz z olejkami wraca do naparu, a nie ulatnia się w powietrze.

    Niezależnie od tego, czy wybierzesz susz, czy świeże liście, zasada „pod przykryciem” pozostaje niezmienna.

    Kiedy pić melisę – rano czy wieczorem?

    Pora spożycia zależy od tego, jakiego efektu oczekujesz. Herbata z melisy wypita wieczorem, około 30-60 minut przed snem, pomoże wyciszyć organizm, odciąć się od bodźców dnia i przygotować do regeneracji. To idealny rytuał dla osób, które mają trudności z zasypianiem przez natłok myśli.

    Jednak melisę można pić również w ciągu dnia. Filiżanka naparu po obiedzie wesprze procesy trawienne, działając rozkurczowo. Warto wtedy stosować mniejsze porcje lub krótszy czas parzenia, aby uniknąć nadmiernej senności, jeśli planujemy aktywność wymagającą pełnego skupienia.

    Czy picie herbaty z melisy codziennie jest zdrowe?

    Zioła działają najlepiej, gdy są stosowane regularnie, ale z umiarem. Ile melisy można wypić w ciągu dnia? Zazwyczaj przyjmuje się, że 2-3 filiżanki naparu są ilością bezpieczną i wystarczającą, by odczuć pozytywny wpływ na organizm.

    Warto jednak pamiętać o zasadzie, która dotyczy większości ziół: rób przerwy. Po kilku tygodniach regularnego stosowania dobrze jest odstawić napar na pewien czas, by organizm nie przyzwyczaił się do bodźca.

    Jakie są przeciwwskazania do stosowania melisy?

    Mimo że melisa jest uważana za jedno z bezpieczniejszych ziół, nie jest obojętna dla organizmu. Istnieją konkretne sytuacje, w których należy zachować ostrożność. Główne przeciwwskazania do stosowania melisy wiążą się z jej wpływem na układ hormonalny oraz interakcjami z innymi substancjami.

    Z czym nie łączyć melisy?

    Melisa może wchodzić w interakcje, potęgując działanie niektórych środków. Należy uważać na łączenie jej z:

    • lekami uspokajającymi i nasennymi na receptę – melisa może nasilić ich działanie, prowadząc do nadmiernego otępienia,

    • lekami na tarczycę – istnieją przesłanki, że melisa może wpływać na hormony tarczycy (hamować TSH), dlatego osoby przyjmujące leki w terapii tarczycy powinny skonsultować się z lekarzem,

    • alkoholem – połączenie ziół wyciszających z alkoholem może wywołać nieprzewidzianą reakcję organizmu i wzmocnić efekt senności.

    Jakie skutki uboczne powoduje melisa?

    Najczęstsze skutki uboczne przy nadmiernym spożyciu to senność, obniżenie koncentracji i spowolnienie czasu reakcji. Dlatego kierowcy powinni zachować umiar w piciu mocnych naparów bezpośrednio przed podróżą.

    Melisa FAQ - obrazek poglądowy

    FAQ

    Czy picie melisy obniża ciśnienie?

    Melisa działa relaksująco na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych i wycisza układ nerwowy, co może sprzyjać łagodnemu obniżeniu ciśnienia krwi, zwłaszcza jeśli jego wzrost wynikał z silnego stresu. Nie jest to jednak lek na nadciśnienie. Osoby z naturalnie niskim ciśnieniem powinny obserwować reakcję swojego organizmu, gdyż silne napary mogą powodować u nich senność i osłabienie.

    Czy można podawać melisę dla dzieci?

    Melisa jest uznawana za jedno z łagodniejszych ziół, jednak ostrożność jest zawsze wskazana. W tradycji zielarskiej stosuje się słabe napary u dzieci w wieku szkolnym w stanach nadpobudliwości czy problemach z zasypianiem. W przypadku młodszych dzieci wprowadzenie jakichkolwiek ziół należy zawsze skonsultować z pediatrą, aby wykluczyć alergie i dobrać odpowiednią formę podania.

    Melisa w ciąży – czy przyszłe mamy mogą ją pić?

    Dla większości kobiet w ciąży picie melisy jest bezpieczne i pomaga radzić sobie z wahaniami nastroju czy problemami ze snem. Zioła w tym wyjątkowym okresie należy jednak stosować z umiarem (np. jedną filiżankę dziennie) i pod kontrolą lekarza prowadzącego, ponieważ organizm każdej kobiety reaguje inaczej.

    Z jakimi ziołami warto łączyć melisę?

    Aby wzmocnić właściwości uspokajające, melisę często łączy się z ziołami o podobnym działaniu: szyszkami chmielu, korzeniem kozłka lekarskiego (walerianą) lub lawendą. Jeśli zależy nam na wsparciu trawienia, doskonałym towarzystwem dla melisy będzie mięta pieprzowa lub rumianek. Takie mieszanki działają na zasadzie synergii – wzajemnie uzupełniając swoje działanie.

    Czy możliwe jest przedawkowanie melisy?

    Choć melisa jest bezpieczna, jak każda substancja czynna, w nadmiarze może zaszkodzić. Przedawkowanie melisy (rozumiane jako spożycie bardzo dużych ilości ekstraktów) zazwyczaj nie zagraża życiu, ale może prowadzić do skutków odwrotnych od zamierzonych: bólu głowy, drażliwości lub nadmiernego otępienia.

    Zobacz także:

    Bibliografia:

    małgorzata szakuła ekspert dietetyki

    Małgorzata Szakuła

    Certyfikowany Specjalista Terapii Konopnych, Dietetyk

    Prowadzi konto @Konopny_dietetyk. Wspiera pacjentów z problemami jelitowymi, chorobami metabolicznymi, neurologicznymi, autoimmunologicznymi, tarczycy, a także małych pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi.
    Konopnydietetyk.pl

    Komentarze

    Zostaw komentarz

    Pamiętaj, komentarze muszą zostać zatwierdzone, zanim zostaną opublikowane.