Witamina C – na co pomaga, jak działa i za co odpowiada w organizmie

Za co odpowiada witamina C w organizmie?

Witamina C uczestniczy w organizmie w syntezie kolagenu, ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, prawidłowym funkcjonowaniu odporności oraz zwiększaniu wchłaniania żelaza niehemowego. Działa między innymi jako kofaktor, czyli składnik niezbędny do prawidłowego działania wybranych enzymów. Dzięki temu wpływa na skórę, naczynia krwionośne, kości i układ nerwowy.

Najważniejsze funkcje witaminy C:

• Synteza kolagenu – kolagen, czyli białko budulcowe skóry, naczyń, chrząstek, kości i dziąseł, powstaje tylko przy udziale witaminy C.
• Wchłanianie żelaza – witamina C zwiększa przyswajanie żelaza niehemowego.
• Ochrona komórek – jako przeciwutleniacz uczestniczy w ochronie lipidów, białek i innych struktur komórkowych przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
• Praca układu odpornościowego – gromadzi się w białych krwinkach i wspiera ich funkcje, między innymi procesy związane z fagocytozą i prawidłową odpowiedzią immunologiczną.
• Układ nerwowy – uczestniczy w wytwarzaniu neuroprzekaźników, czyli związków przekazujących sygnały między komórkami nerwowymi, na przykład noradrenaliny.
• Metabolizm energetyczny – bierze udział w powstawaniu karnityny, czyli związku, który przenosi kwasy tłuszczowe do mitochondriów, czyli elementów komórki wytwarzających energię.

Na co pomaga witamina C?

Witamina C pomaga przede wszystkim wtedy, gdy organizm dostaje jej za mało lub potrzebuje jej więcej niż zwykle. Witamina C na odporność jest najczęściej wybierana jesienią i zimą, ale jej rola nie kończy się na infekcjach. Szczególne znaczenie ma zapewnienie odpowiedniej podaży witaminy C w następujących sytuacjach:

• Dieta uboga w warzywa i owoce – pięć porcji warzyw i owoców dziennie dostarcza zwykle ponad 200 mg witaminy C. Jej rzeczywista zawartość zależy jednak od rodzaju i wielkości porcji.
• Palenie tytoniu – zapotrzebowanie rośnie o około 35 mg dziennie, ponieważ dym tytoniowy nasila stres oksydacyjny.
• Intensywny wysiłek fizyczny – witamina C uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, również podczas intensywnego wysiłku i po nim. Nie oznacza to jednak, że każda osoba aktywna fizycznie potrzebuje dodatkowej suplementacji. W przypadku niektórych sportowców regularne stosowanie wysokich dawek przeciwutleniaczy może nawet osłabiać wybrane adaptacje treningowe.
• Dieta roślinna i niski poziom żelaza – witamina C zwiększa wchłanianie żelaza z roślin, dlatego dobrze łączyć ją z posiłkami bogatymi w ten składnik.

Co daje przyjmowanie witaminy C?

Witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, utrzymania zdrowia skóry, naczyń krwionośnych i dziąseł, a także uczestniczy w prawidłowym metabolizmie energetycznym. Efekty dodatkowej suplementacji zależą w dużej mierze od tego, czy dotychczasowa podaż witaminy C była wystarczająca. Największą różnicę mogą zauważyć osoby z niedoborem, a przy prawidłowym poziomie suplement zwykle nie przynosi wyraźnych dodatkowych korzyści.

Udział w tworzeniu kolagenu przekłada się na prawidłowe gojenie ran oraz utrzymanie chrząstek i kości. Wsparcie odporności polega na dostarczaniu komórkom odpornościowym stałej ilości witaminy C, a nie na jednorazowym pobudzeniu organizmu.

Ograniczenia witaminy C:

• Nie leczy infekcji i nie chroni każdego przed przeziębieniem.
• Nie zastępuje zróżnicowanej diety, bo warzywa i owoce dostarczają także błonnika i innych składników.
• Nie zwiększa efektu przy bardzo dużych dawkach, ponieważ wchłanianie spada, a nadmiar jest wydalany.
• Nie leczy anemii. Poprawia wchłanianie żelaza, ale rozpoznaną niedokrwistość leczy się pod opieką lekarza.