Jakie są właściwości piperyny?
Piperyna działa wielokierunkowo – wykazuje właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne, a także wspiera funkcjonowanie różnych układów w organizmie.
Najważniejszym i najlepiej poznanym efektem jej działania jest jednak zwiększanie przyswajania innych składników aktywnych.
Warto przy tym pamiętać, że część badań nad piperyną została przeprowadzona w warunkach laboratoryjnych lub na zwierzętach, dlatego jej pełne działanie u ludzi nadal jest badane.
Zwiększanie przyswajania innych składników
To najważniejsza i najlepiej potwierdzona właściwość piperyny. Działa jak wsparcie dla innych substancji, zwiększając ich wchłanianie z przewodu pokarmowego do krwiobiegu.
Mechanizm jej działania jest złożony.
- W jelitach piperyna ogranicza aktywność tzw. pompy P-glikoproteinowej, która usuwa część substancji z powrotem do światła jelita.
- Jednocześnie hamuje enzymy odpowiedzialne za ich rozkład, a w wątrobie spowalnia metabolizm wielu związków. W efekcie większa ilość składników trafia do krwi i może zostać wykorzystana przez organizm.
Najlepiej widać to na przykładzie kurkuminy, która sama w sobie wchłania się bardzo słabo. Dodanie piperyny może zwiększyć jej biodostępność nawet 20-krotnie.
Piperyna może również poprawiać przyswajanie takich składników jak, beta-karoten, żelazo, selen, koenzym Q10, witamina B6, witamina D oraz resweratrol. Jednak w ich przypadku badania nie są tak jednoznaczne jak w przypadku kurkumy.
Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne
Piperyna może wspierać ograniczanie stanów zapalnych na poziomie komórkowym, m.in. poprzez wpływ na mechanizmy regulujące reakcje zapalne, takie jak białko NF-κB. Badania laboratoryjne wskazują, że może również zmniejszać produkcję substancji prozapalnych, np. prostaglandyn.
Jej działanie antyoksydacyjne ma głównie charakter pośredni – zamiast bezpośrednio neutralizować wolne rodniki, wspiera naturalne systemy obronne organizmu (m.in. szlak Nrf2).
Warto jednak pamiętać, że efekty te obserwowano głównie w badaniach in vitro i na zwierzętach, a bezpośrednie działanie antyoksydacyjne piperyny jest umiarkowane.
Działanie antybakteryjne i przeciwgrzybicze
Piperyna wykazuje aktywność wobec różnych drobnoustrojów, w tym m.in. gronkowca złocistego (S. aureus), pałeczki okrężnicy (E. coli) czy pałeczki ropy błękitnej (P. aeruginosa). Może również działać przeciwgrzybiczo, np. wobec Candida albicans, także w przypadku szczepów o obniżonej wrażliwości na leczenie.
Ciekawą właściwością piperyny jest wpływ na mechanizmy oporności bakterii – może ona ograniczać działanie tzw. pomp, które usuwają antybiotyki z komórek bakteryjnych. W efekcie może wspierać skuteczność niektórych leków przeciwbakteryjnych.
Podobnie jak przy innych właściwościach są to głównie wyniki badań laboratoryjnych, a ich przełożenie na działanie w organizmie człowieka nadal wymaga dalszych badań.
Na co pomaga piperyna?
Piperyna może wspierać różne procesy w organizmie – od pracy mózgu, przez metabolizm, aż po trawienie. Poniżej znajdziesz najważniejsze obszary jej działania.
Wspiera układ nerwowy
Piperyna może wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego, m.in. poprzez hamowanie aktywności enzymu MAO-B– tego samego, który jest celem niektórych leków stosowanych w chorobie Parkinsona. W efekcie może zwiększać dostępność neuroprzekaźników, takich jak serotonina.
W badaniach na modelach zwierzęcych obserwowano łagodzenie objawów depresyjnych, a także przywracanie poziomu serotoniny i BDNF – białka istotnego dla wzrostu i regeneracji komórek nerwowych, szczególnie w warunkach stresu.
Badania sugerują również potencjalne działanie neuroprotekcyjne. Piperyna może ograniczać toksyczność złogów beta-amyloidu (związanego z chorobą Alzheimera) oraz wspierać funkcjonowanie mitochondriów w komórkach nerwowych. Są to jednak wstępne wyniki i wymagają potwierdzenia w badaniach z udziałem ludzi.
Wspiera układ sercowo-naczyniowy
Piperyna może wpływać na funkcjonowanie układu krążenia, m.in. poprzez działanie rozkurczowe na naczynia krwionośne. Mechanizm ten wiąże się z blokowaniem kanałów wapniowych, podobnie jak w przypadku niektórych leków stosowanych w nadciśnieniu.
Może również wspierać gospodarkę lipidową – ograniczać wchłanianie cholesterolu w jelitach oraz wspomagać usuwanie jego nadmiaru z organizmu.
Wspiera układ odpornościowy
Jako substancja o działaniu przeciwzapalnym piperyna może pośrednio wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, pomagając ograniczać nadmierne reakcje zapalne, które mogą uszkadzać własne tkanki. Dodatkowo zwiększa przyswajanie składników ważnych dla odporności, takich jak witamina C i selen.
Wspiera układ trawienny
Piperyna od dawna jest stosowana jako wsparcie trawienia, co znajduje potwierdzenie w badaniach. Może regulować wydzielanie kwasu żołądkowego, wspierając ochronę błony śluzowej żołądka.
Dodatkowo stymuluje wydzielanie enzymów trzustkowych odpowiedzialnych za trawienie tłuszczów, białek i węglowodanów. Może także nieznacznie spowalniać opróżnianie żołądka, co sprzyja lepszemu kontaktowi składników odżywczych ze śluzówką jelita i ich efektywniejszemu wchłanianiu.
Reguluje stężenie glukozy we krwi
Piperyna może wpływać na metabolizm glukozy, m.in. poprzez aktywację receptora w komórkach mięśniowych, co sprzyja zwiększonemu transportowi glukozy do ich wnętrza. W efekcie może to prowadzić do obniżenia stężenia glukozy we krwi.
Badania na modelach zwierzęcych sugerują również, że piperyna może chronić komórki trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny przed uszkodzeniem.
W jednym z badań pacjentom podawano piperynę (5 mg piperyny przez 12 tygodni) i zaobserwowano w nim poprawę glikemii na czczo oraz wskaźnika insulinooporności u pacjentów z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby. Wyniki są obiecujące, jednak wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach.
Wpływa na funkcjonowanie tarczycy
Wpływ piperyny na funkcjonowanie tarczycy nie jest jednoznaczny i może zależeć od dawki oraz stanu metabolicznego organizmu. W badaniach na zwierzętach obserwowano zarówno obniżenie, jak i wzrost poziomu hormonów tarczycy (T3 i T4), szczególnie w przypadku modeli otyłości.
Obecnie brakuje badań z udziałem ludzi, dlatego osoby z chorobami tarczycy powinny zachować ostrożność i przed rozpoczęciem suplementacji skonsultować się z lekarzem.
Wykazuje potencjalne działanie przeciwnowotworowe
Badania laboratoryjne wskazują, że piperyna może wpływać na komórki nowotworowe różnych typów, m.in. raka piersi, jelita grubego, płuca czy czerniaka. Obserwowano, że może hamować ich namnażanie, wspierać proces apoptozy (naturalnej śmierci komórek) oraz ograniczać tworzenie przerzutów. W badaniach in vitro wykazywała również większą aktywność wobec komórek nowotworowych niż zdrowych.
Warto jednak podkreślić, że niemal wszystkie dostępne dane pochodzą z badań laboratoryjnych lub na zwierzętach. Obecnie nie ma dowodów klinicznych potwierdzających skuteczność piperyny w leczeniu nowotworów u ludzi, dlatego nie powinna być ona traktowana jako substancja przeciwnowotworowa.
