Dieta w upały - obrazek wyróżniający

Dieta na lato – jak jeść podczas upałów, aby nie tracić energii?

Autor: Monika Sejbuk 03 lip 2026

Kiedy temperatura przekracza 30°C, organizm przestawia się w tryb termoregulacji. Krew odpływa do skóry, trawienie zwalnia, a pot wypłukuje elektrolity – sód, potas i magnez – których sama woda nie uzupełni. Skurcze, zmęczenie, ból głowy latem to często nie efekt upału, ale błędów żywieniowych. Kilka konkretnych zmian w tym, co i kiedy jesz, wystarczy, żeby czuć się dobrze nawet w najgorętsze dni.

Spis treści

    Co się dzieje z organizmem, gdy temperatura przekracza 30°C?

    Przy wysokiej temperaturze otoczenia organizm kieruje krew do skóry, żeby odprowadzić ciepło. Mięśnie i układ trawienny dostają jej mniej – perystaltyka zwalnia, produkcja soków trawiennych spada, a żołądek trawi wolniej niż zwykle. Jednocześnie pot staje się głównym mechanizmem chłodzenia.

    Pot to nie tylko woda. Razem z nim tracisz elektrolity – sód, potas i magnez – bez których mięśnie, nerwy i serce nie pracują prawidłowo. Im bardziej się pocisz, tym szybciej te straty narastają.

    Jakie produkty spożywcze najlepiej wspierają organizm podczas upałów?

    Latem sprawdzają się produkty lekkie, bogate w wodę i dostarczające elektrolitów bez obciążania trawienia. Ciężkie, tłuste posiłki wymagają od organizmu więcej pracy podczas trawienia – a to ostatnia rzecz, której potrzebuje ciało walczące z upałem.

    • Arbuz – składa się w ponad 90% z wody i dostarcza potas oraz witaminę C. 
    • Ogórek – podobnie wysoka zawartość wody, dostarcza krzemionkę i niewielkie ilości potasu.
    • Pomidor – bogaty w likopen i potas, dobrze tolerowany w upale, nie obciąża układu trawiennego.
    • Jogurt naturalny i kefir – pełnowartościowe białko, wapń i kultury bakterii wspierające trawienie, które latem bywa rozregulowane. 

    Latem można również rozważyć dodatki do wody, takie jak mięta i melisa, które pomagają regulować temperaturę ciała i dobrze sprawdzają się jako napary podawane na zimno.

    Czego nie jeść podczas upałów? - infografika

    Czego nie jeść podczas upałów?

    Niektóre produkty pogarszają samopoczucie w upale, zamiast jemu przeciwdziałać.

    • Fast food i wysokoprzetworzona żywność,
    • alkohol,
    • duże ilości kawy,
    • ciężkie sosy, potrawy zapiekane, panierowane.

    Im więcej organizm musi zainwestować w trawienie, tym mniej zasobów ma na termoregulację. Wszystkie wymienione produkty łączy jedno – wymagają od ciała dużego nakładu pracy, żeby je przetworzyć. W upale, gdy organizm i tak jest obciążony utrzymaniem prawidłowej temperatury, to połączenie odbija się bezpośrednio na samopoczuciu.

    Ile i co pić latem, żeby dobrze nawodnić organizm? 

    Sama woda latem nie zawsze wystarczy. Przy intensywnym poceniu się – szczególnie w czasie aktywności fizycznej lub pracy na zewnątrz – tracisz elektrolity, których szklanka wody nie uzupełni.

    Zapotrzebowanie na płyny wynosi około 30-35 ml na każdy kg masy ciała. Latem, gdy przebywa się w wysokich temperaturach, zapotrzebowanie na płyny może być jeszcze wyższe i wynosić 40 ml na kg masy ciała.

    Czym wzbogacić wodę, żeby lepiej nawadniała?

    Szczypta soli i sok z cytryny w wodzie to prosty sposób na domowy napój elektrolitowy. Sól dostarcza sodu, cytryna witaminy C. Sprawdzić może się również dodatek miodu, który zawiera glukozę. Woda z ogórkiem lub miętą działa chłodząco i zachęca do picia więcej. Herbaty owocowe podawane na zimno bez cukru to dobra alternatywa dla osób, które mają trudność z wypiciem odpowiedniej ilości zwykłej wody.

    Kolor moczu to jeden z najprostszych wskaźników nawodnienia organizmu. Jasnosłomkowa barwa najczęściej świadczy o prawidłowym nawodnieniu. Jeśli mocz staje się ciemnożółty, może to sugerować zbyt małą podaż płynów i większe zagęszczenie moczu. Warto jednak pamiętać, że na jego kolor wpływają również niektóre suplementy (np. witaminy z grupy B), leki czy spożywane produkty. Oceniając nawodnienie, dobrze zwracać uwagę także na częstotliwość oddawania moczu, uczucie pragnienia, suchość w ustach oraz ogólne samopoczucie.

    Jak rozłożyć posiłki w ciągu upalnego dnia?

    Główny posiłek w środku upalnego dnia to jeden z częstszych błędów. Trawienie ciężkiego obiadu przy szczycie temperatury – między godziną 12 a 16 – obciąża organizm wtedy, gdy i tak musi intensywnie pracować nad utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała.

    Lepsze rozwiązanie to przestawienie rytmu dnia: solidne, odżywcze śniadanie rano, kiedy temperatura jest znośna, i ciepły – ale lekki – posiłek po godzinie 17, gdy upał opada. W ciągu dnia sprawdzają się małe, lekkie posiłki zawierające pełnowartościowe białko warzywa i owoce. 

    Nie jedz na zapas. Mniejsze porcje są latem skuteczniejsze niż duże – trawienie generuje ciepło, a jego nadmiar w upalne południe to ostatnia rzecz, jakiej potrzebuje twój organizm.

    Jakie suplementy warto wybrać latem?

    Dieta latem to fundament – ale przy zwiększonej aktywności fizycznej lub długotrwałym przebywaniu na słońcu samo jedzenie może nie wystarczyć.

    • Magnez – wypłukuje się z potem szybciej niż inne minerały. Skurcze, trudności ze snem, przewlekłe zmęczenie – to klasyczne objawy jego niedoboru, które latem pojawiają się częściej. Wybieraj cytrynian lub glicynian magnezu.
    • Elektrolity – przy wysiłku fizycznym w upale lub pracy na zewnątrz uzupełniają to, czego sama woda nie da. Działają razem z nawodnieniem, nie zamiast niego.
    • Witamina C – zapotrzebowanie rośnie przy aktywności fizycznej i stresie cieplnym. Do jej źródeł można zaliczyć paprykę, brokuła, pomidora, owoce jagodowe i wiele innych warzyw oraz owoców.
    • Witamina D – latem paradoksalnie bywa zaniedbywana. Długie godziny w biurze, filtry przeciwsłoneczne i unikanie słońca w szczycie temperatury ograniczają jej syntezę. Warto sprawdzić poziom we krwi przed podjęciem decyzji o suplementacji.

    Suplementy działają najlepiej jako uzupełnienie dobrze zbilansowanej diety, nie jej zastępstwo.

    Jak jeść zdrowo podczas wakacyjnych wyjazdów i grillowania?

    Wakacje i grillowanie nie muszą oznaczać tygodniowej przerwy od rozsądnego jedzenia. 

    Na grillu zamiast tłustych kiełbas i karkówki wybierz rybę, pierś z kurczaka lub warzywa – cukinia, papryka i bakłażan z grilla smakują znakomicie, szybko się je przyrządza i nie obciążają żołądka w upale. Unikaj gotowych marynat ze sklepu – często zawierają duże ilości cukru i soli, które nasilają pragnienie.

    W restauracji w upale sprawdzają się sałatki z białkiem, chłodniki, tatar warzywny, dania rybne. Unikaj ciężkich, kremowych sosów i smażonych przystawek – twój układ trawienny będzie ci wdzięczny.

    Na hotelowym śniadaniu warto zbudować talerz wokół produktów bogatych w wodę: owoce, jogurt, jajka na miękko, pełnoziarniste pieczywo. To daje energię na pierwszą część dnia bez uczucia ciężkości.

    Badania nad dietą na upały

    Podczas upałów sposób odżywiania może wspierać nawodnienie i ograniczać uczucie przegrzania. Pomocne są produkty bogate w wodę, lekkostrawne posiłki i odpowiednia podaż elektrolitów. Duże, ciężkie dania mogą natomiast zwiększać produkcję ciepła przez organizm. Poznaj kilka faktów z badań naukowych.

    Podczas upałów organizm może naturalnie zmniejszać apetyt na ciężkie i tłuste potrawy, aby ograniczyć dodatkowe obciążenie metaboliczne. Takie posiłki dłużej zalegają w żołądku i mogą nasilać senność, spadek energii lub dyskomfort po jedzeniu. Tłuszcze nadal są ważne, ale latem lepiej sprawdzają się ich umiarkowane ilości i lekkostrawne metody przygotowywania posiłków [1].

    Podczas upałów apetyt często spada, a wraz z nim także spożycie białka. To ważne, bo białko wspiera regenerację, utrzymanie mięśni i odporność, zwłaszcza u osób aktywnych, seniorów i osób wracających do zdrowia. W gorące dni dobrze sprawdzają się lżejsze źródła białka, np. ryby, chudy nabiał, jaja, tofu czy hummus [2].

    Wodę dostarczają nie tylko napoje, ale też żywność. Owoce i warzywa, takie jak arbuz, melon, ogórek czy pomidory, mogą wspierać nawodnienie podczas upałów, a przy tym nie obciążają mocno przewodu pokarmowego. Dostarczają też antyoksydantów i składników mineralnych ważnych w gorące dni [3].

    Dieta na upały FAQ - obrazek poglądowy

    FAQ

    Czym najlepiej ugasić pragnienie?

    Najlepszym wyborem pozostaje woda. Dobrze sprawdzają się również schłodzone napary ziołowe, woda z dodatkiem cytryny czy napoje elektrolitowe stosowane podczas dużych strat płynów. Słodzone napoje i duże ilości soków owocowych nie są najlepszym sposobem na gaszenie pragnienia.

    Jak schłodzić organizm w upalne dni?

    Pomaga regularne picie płynów, unikanie długiego przebywania na słońcu oraz wybieranie lekkostrawnych posiłków. Warto również robić przerwy w cieniu, nosić przewiewną odzież i ograniczać intensywną aktywność fizyczną w najgorętszych godzinach dnia.

    Jakie elektrolity uzupełniać latem?

    Podczas upałów organizm traci wraz z potem przede wszystkim sód, potas i magnez. Przy intensywnym poceniu się warto zadbać o ich odpowiednią podaż z dietą lub, w razie potrzeby, sięgnąć po preparaty elektrolitowe.

    Czy arbuz nawadnia lepiej niż woda?

    Arbuz zawiera ponad 90% wody i dostarcza niewielkich ilości elektrolitów, dlatego może wspierać nawodnienie. Nie zastąpi jednak picia wody, szczególnie podczas upałów lub zwiększonej aktywności fizycznej. Najlepiej traktować go jako element diety wspomagający nawodnienie.

    Czy przy braku apetytu latem trzeba jeść na siłę?

    Nie. Mniejszy apetyt podczas upałów jest naturalną reakcją organizmu. Zamiast zmuszać się do dużych posiłków, lepiej wybierać mniejsze porcje i produkty bogate w składniki odżywcze, takie jak owoce, jogurty naturalne, koktajle czy orzechy. Jeśli apetyt jest bardzo słaby, w pierwszej kolejności zadbaj o odpowiednie nawodnienie.

    Zobacz także:

    Bibliografia:

    1. Institute of Medicine (US) Committee on Military Nutrition Research. Nutritional Needs in Hot Environments: Applications for Military Personnel in Field Operations. Marriott BM, editor. Washington (DC): National Academies Press (US); 1993. PMID: 25144014. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25144014/  
    2. Rosbrook P, Margolis LM, Pryor JL. Nutritional Considerations in Exercise-Based Heat Acclimation: A Narrative Review. Sports Med. 2024 Dec;54(12):3005-3017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39217233/  
    3. McCubbin AJ, Allanson BA, Caldwell Odgers JN, Cort MM, Costa RJS, Cox GR, Crawshay ST, Desbrow B, Freney EG, Gaskell SK, Hughes D, Irwin C, Jay O, Lalor BJ, Ross MLR, Shaw G, Périard JD, Burke LM. Sports Dietitians Australia Position Statement: Nutrition for Exercise in Hot Environments. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2020 Jan 1;30(1):83-98. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31891914/ 
    Monika Sejbuk - ekspert Biowen

    Monika Sejbuk

    Magister dietetyki

    Uwielbia pomagać zmieniać nawyki żywieniowe i tworzyć nowe- zdrowsze. Tworzy innowacyjne spojrzenie na zdrowy tryb życia, który nie jest restrykcyjny a przyjemny

    Komentarze

    Zostaw komentarz

    Pamiętaj, komentarze muszą zostać zatwierdzone, zanim zostaną opublikowane.