Jakie badania zrobisz za darmo na NFZ? Aktualizacja 2026

Jakie badania zrobisz za darmo na NFZ? Aktualizacja 2026

Autor: Monika Sejbuk 28 cze 2026

W 2026 roku lekarz rodzinny może zlecić ponad 100 badań bez odsyłania do specjalisty, każdy dorosły od 20. roku życia ma dostęp do bezpłatnego bilansu zdrowia, a mammografię czy kolonoskopię wykonasz bez skierowania. Problem w tym, że większość Polaków nie wie, co im przysługuje i płaci prywatnie za badania, które mogłaby zrobić za darmo.

Spis treści

    Co zmieniło się w 2026 roku w badaniach na NFZ?

    • Program „Moje Zdrowie" zastąpił Profilaktykę 40 PLUS (od 5 maja 2025 r.) – bezpłatny bilans zdrowia dostępny już od 20. roku życia, nie od 40.
    • Centralna e-Rejestracja (CeR) obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. – mammografię, test HPV i pierwszą wizytę u kardiologa umówisz bezpośrednio przez IKP lub mojeIKP.
    • Od 17 września 2025 r. do psychologa, optometrysty i lekarza medycyny sportowej można iść bez skierowania – na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2025 r.
    • Mammografia obejmuje teraz kobiety w wieku 45–74 lat (poprzednio 50–69).
    • Test HPV HR z genotypowaniem zastępuje klasyczną cytologię jako opcję pierwszorzutową w profilaktyce raka szyjki macicy (od marca 2025 r.).

    Kto może korzystać z bezpłatnych badań na NFZ?

    Bezpłatne świadczenia medyczne finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia przysługują każdej osobie objętej ubezpieczeniem zdrowotnym

    Dotyczy to niemal wszystkich dorosłych Polaków – pracowników zatrudnionych na etat (składka odprowadzana przez pracodawcę), przedsiębiorców (składka przez ZUS lub KRUS), emerytów i rencistów, studentów (przez uczelnię do 26. roku życia), zarejestrowanych bezrobotnych oraz członków rodzin ubezpieczonego zgłoszonych do ubezpieczenia zdrowotnego.

    Jeśli nie podlegasz żadnej z powyższych kategorii, możesz zawrzeć z NFZ dobrowolną umowę ubezpieczenia zdrowotnego. Wysokość miesięcznej składki wynosi ok. 9% podstawy (w 2026 r. to ok. 600–700 zł). Po przerwie w ubezpieczeniu dłuższej niż 3 miesiące doliczana jest jednorazowa opłata dodatkowa – od 20% do 200% podstawy, zależnie od długości przerwy.

    Kto ma dostęp bez ubezpieczenia?

    Niezależnie od statusu ubezpieczeniowego bezpłatna opieka medyczna przysługuje ustawowo:

    • dzieciom i młodzieży do 18. roku życia – pełen zakres świadczeń,
    • kobietom w ciąży i w połogu – przez cały czas trwania ciąży i 42 dni po porodzie,
    • każdej osobie w stanie nagłym – SOR i izba przyjęć nie mogą odmówić udzielenia pomocy,
    • osobom uzależnionym w trakcie leczenia odwykowego – w zakresie związanym z uzależnieniem.

    Jak sprawdzić swoje uprawnienia?

    Przy każdej wizycie i rejestracji na badanie placówka sprawdza Twój status przez system eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców). 

    Zielony ekran = uprawnienia potwierdzone, rejestracja przebiega automatycznie. Czerwony ekran nie oznacza braku uprawnień – oznacza tylko, że system ich nie potwierdził w tej chwili. 

    W takim przypadku wystarczy podpisać pisemne oświadczenie o prawie do świadczeń (druki dostępne w każdej placówce i na nfz.gov.pl) lub okazać dokument potwierdzający ubezpieczenie: legitymację emeryta/rencisty, zaświadczenie ZUS RMUA (ostatni miesiąc) lub dokument zgłoszenia do ubezpieczenia przez pracodawcę.

    Swój aktualny status ubezpieczeniowy sprawdzisz też samodzielnie w aplikacji mojeIKP – zakładka „Ubezpieczenie" pokazuje, czy w danym dniu jesteś ubezpieczony.

    Jakie badania na NFZ może wystawić lekarz rodzinny?

    Jest to ponad 100 badań. Dzięki tzw. budżetowi powierzonemu diagnostycznemu, który NFZ przyznaje każdej przychodni POZ, lekarz rodzinny może samodzielnie zlecać szeroką gamę badań bez odsyłania Cię do specjalisty.

    Badania laboratoryjne – co zleci lekarz rodzinny?

    Poniżej najważniejsze kategorie badań laboratoryjnych dostępnych bezpośrednio z POZ:

    • Hematologia i biochemia podstawowa – morfologia krwi z rozmazem, OB, CRP, stężenie żelaza, ferrytyny, transferyny, witaminy B12 i kwasu foliowego.
    • Gospodarka węglowodanowa – glukoza na czczo, test obciążenia glukozą OGTT 75 g (krzywa cukrowa), hemoglobina glikowana HbA1c.
    • Gospodarka lipidowa – pełny lipidogram: cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy. Lipoproteina (a) jednorazowo w ramach programu „Moje Zdrowie" dla osób 20–40 lat.
    • Nerki i wątroba – kreatynina z wyliczonym wskaźnikiem eGFR, mocznik, kwas moczowy, elektrolity (sód, potas, chlorki, wapń, fosfor, magnez). Próby wątrobowe: ALT, AST, GGTP, ALP, bilirubina całkowita i frakcje.
    • Tarczyca i inne hormony – TSH, FT3, FT4, przeciwciała anty-TPO i anty-TG. Prolaktyna, FSH, LH, estradiol, testosteron – przy wskazaniach diagnostycznych.
    • Onkologiczne markery i badania przesiewowe PSA (antygen swoisty dla prostaty) u mężczyzn, test FIT-OC na krew utajoną w kale metodą immunochemiczną.
    • Choroby zakaźne – Anty-HCV (wirusowe zapalenie wątroby typu C), przesiewowy test HIV (nowość od 2024 r. w katalogu POZ), antygen H. pylori w kale lub test oddechowy, VDRL (kiła przesiewowo), badania wirusologiczne i serologiczne (HBsAg, anty-HBs, toxoplazma IgG/IgM, różyczka IgG).
    • Alergologia – IgE całkowite i swoiste wobec wybranych alergenów.
    • Badania moczu i kału – ogólne badanie moczu, posiew moczu z antybiogramem, dobowa zbiórka moczu na wybrane parametry, badanie kału na krew utajoną i pasożyty.
    • Koagulologia czas protrombinowy (PT/INR), APTT – przy antykoagulacji lub przed zabiegiem.
    • Mikrobiologia – posiew wymazu z gardła, nosa, kału (Clostridium difficile), antygeny wirusowe (COVID-19, grypa, RSV) – metodą szybkiego testu lub PCR.

    Badania obrazowe i czynnościowe z POZ

    Lekarz rodzinny skieruje Cię bezpłatnie na:

    • RTG – klatki piersiowej (PA i boczna), kręgosłupa (odcinek szyjny, piersiowy, lędźwiowy), kończyn górnych i dolnych, miednicy, czaszki, zatok przynosowych.
    • USG – jamy brzusznej (z oceną wątroby, woreczka żółciowego, trzustki, śledziony, nerek i pęcherza), tarczycy i przytarczyc, węzłów chłonnych szyi i pachwin, gruczołu krokowego przezodbytniczo (TRUS).
    • EKG spoczynkowe – 12-odprowadzeniowe.
    • Gastroskopię i kolonoskopię – w ramach samodzielnych uprawnień POZ (bez odsyłania do gastroenterologa) od 2023 r.

    W ramach opieki koordynowanej (jeśli Twoja przychodnia podpisała odpowiedni kontrakt z NFZ) katalog badań dostępnych z POZ rozszerza się o:

    • echokardiografię przezklatkową (echo serca),
    • Holter EKG (24-godzinny zapis rytmu serca) i Holter ciśnieniowy (ABPM),
    • próbę wysiłkową (ergospirometria),
    • TK tętnic wieńcowych (ocena zwapnień, wskaźnik Agatstona) i TK płuc (przesiew niskodawkowy),
    • USG Doppler tętnic szyjnych i kończyn dolnych,
    • spirometrię z próbą rozkurczową,
    • biopsję cienkoigłową tarczycy pod kontrolą USG.

    Kiedy POZ nie wypisze skierowania?

    Po pierwsze, każde badanie musi mieć uzasadnienie medyczne – „chcę sprawdzić, czy jestem zdrowy" to nie wystarczające wskazanie w systemie NFZ. 

    Po drugie, niektóre pozycje budżetu powierzonego mają limity populacyjne (np. ok. 30 oznaczeń ferrytyny lub witaminy D na 10 tysięcy zadeklarowanych pacjentów miesięcznie). Lekarz, który wyczerpał limit, formalnie nie może zlecić kolejnego badania danego rodzaju do końca okresu rozliczeniowego i nie ma tu złej woli, to systemowe ograniczenie. 

    Po trzecie, rezonans magnetyczny, PET-CT, scyntygrafia i większość badań medycyny nuklearnej wymagają skierowania od lekarza specjalisty pracującego w poradni z kontraktem NFZ – lekarz POZ samodzielnie ich nie zleci. 

    Kiedy i do kogo można iść bez skierowania?

    Ogólna zasada w systemie NFZ jest taka, że do lekarza specjalisty potrzebujesz skierowania od lekarza POZ lub innego specjalisty. Od tej zasady istnieje jednak sporo wyjątków.

    Specjaliści dostępni bez skierowania w 2026 r. – pełna lista

    Specjaliści dostępni bez skierowania w 2026  - tabela

    Kto może iść do każdego specjalisty bez skierowania?

    Niezależnie od specjalizacji, bez skierowania do każdej poradni specjalistycznej mogą się zgłaszać:

    • osoby chore na gruźlicę,
    • osoby zakażone HIV,
    • inwalidzi wojenni i wojskowi, kombatanci i weterani,
    • osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
    • dzieci z orzeczeniem wydanym w ramach programu „Za życiem",
    • honorowi dawcy krwi i honorowi dawcy przeszczepu,
    • działacze opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowane z powodów politycznych.

    Anonimowe badania bez ubezpieczenia — testy HIV/STI w PKD

    Dostępność bezpłatnych, anonimowych testów na HIV, kiłę, rzeżączkę i HCV nie jest powiązana z ubezpieczeniem zdrowotnym. Realizuje je ogólnopolska sieć Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD) – wystarczy zgłosić się osobiście, bez dowodu, bez nr PESEL i bez skierowania. 

    Wynik testu 4. generacji wykrywa zakażenie HIV po około 6 tygodniach od potencjalnej ekspozycji. PKD działają w Warszawie, Krakowie, Gdańsku, Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi, Katowicach, Lublinie i kilkunastu innych miastach – aktualną mapę punktów znajdziesz na aids.gov.pl/pkd/

    Jakie badania profilaktyczne są na NFZ?

    NFZ finansuje kilka programów profilaktycznych skierowanych do konkretnych grup wiekowych i płci. Poniżej ich aktualny opis — ze szczególnym uwzględnieniem zmian wprowadzonych w 2025 r.

    Jak dostać się do programu Moje Zdrowie?

    Program „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej" ruszył 5 maja 2025 r. i zastąpił zamknięty 30 kwietnia 2025 r. program „Profilaktyka 40 PLUS". Jeśli masz nieważne skierowanie z Profilaktyki 40 PLUS wystawione przed tą datą, nie możesz go już zrealizować – zamiast tego skorzystaj z nowego programu.

    Kto może skorzystać? Wszyscy ubezpieczeni, którzy ukończyli 20 lat:

    • osoby w wieku 20–49 lat – raz na 5 lat,
    • osoby w wieku 50 lat i więcej – raz na 3 lata.

    Jak zapisać się do programu?

    1. Zaloguj się do IKP lub aplikacji mojeIKP i wypełnij Kwestionariusz Bilansu Zdrowia Osoby Dorosłej (ankieta online, ok. 10 minut). Osoby powyżej 60. roku życia odpowiadają dodatkowo na pytania przesiewowe w kierunku zaburzeń poznawczych (MMSE).
    2. Placówka POZ ma 30 dni na wystawienie e-skierowania na badania.
    3. Wykonujesz badania laboratoryjne i/lub obrazowe.
    4. Wracasz na wizytę podsumowującą z lekarzem POZ – omawiasz wyniki i otrzymujesz Indywidualny Plan Zdrowotny.

    Jakie badania obejmuje pakiet podstawowy? Morfologia krwi z rozmazem, glukoza, kreatynina z eGFR, lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy), TSH, ogólne badanie moczu.

    Pakiet rozszerzony (zależny od wieku, płci i wyników ankiety) może obejmować: próby wątrobowe, anty-HCV, lipoproteinę (a) jednorazowo dla osób 20–40 lat, PSA dla mężczyzn 50+, test FIT-OC na krew utajoną dla osób 50+ oraz obliczenie ryzyka sercowo-naczyniowego według skali SCORE2/SCORE2-OP.

    Do maja 2026 r. z programu skorzystały już niemal 4 miliony Polaków.

    Mammografia — kto może zrobić i jak często?

    Bezpłatna mammografia profilaktyczna na NFZ przysługuje kobietom w wieku 45–74 lat – co 24 miesiące (raz na 2 lata), a co 12 miesięcy w przypadku kobiet w trakcie uzupełniającej hormonoterapii po leczeniu raka piersi. Poprzedni przedział wiekowy (50–69 lat) został rozszerzony w listopadzie 2023 r.

    Skierowanie nie jest potrzebne. Możesz zgłosić się bezpośrednio do pracowni mammograficznej lub skorzystać z mammobusu – specjalistycznego pojazdu wyposażonego w mammograf, który objeżdża mniejsze miejscowości. Harmonogramy mammobusów są publikowane na stronach poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ.

    Jeśli wynik mammografii jest nieprawidłowy, zostaniesz zaproszona na bezpłatne badanie uzupełniające (USG piersi lub biopsja) w ramach tego samego programu.

    Cytologia i test HPV — co się zmieniło w 2025 r.?

    Profilaktyka raka szyjki macicy przysługuje kobietom w wieku 25–64 lat i od marca 2025 r. działa w dwóch równoważnych schematach:

    • Cytologia konwencjonalna lub LBC – badanie wykonywane co 3 lata. W przypadku nieprawidłowego wyniku konieczna jest pogłębiona diagnostyka.
    • Test HPV HR z genotypowaniem – badanie wykonywane co 5 lat. Przy dodatnim wyniku automatycznie wykonywana jest cytologia LBC z tej samej próbki, bez konieczności ponownego pobrania materiału.

    Schemat z testem HPV HR jest wygodniejszy – rzadsze pobranie i zintegrowany wynik. Oba schematy są w pełni bezpłatne i nie wymagają skierowania. Badanie wykonuje ginekolog lub położna POZ – co jest ważne, bo do położnej często możesz dostać się szybciej niż do ginekologa.

    Komu przysługuje darmowa kolonoskopia?

    Kolonoskopia przesiewowa w ramach Programu Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego przysługuje:

    • osobom w wieku 50–65 lat – bez dodatkowych czynników ryzyka,
    • osobom w wieku 40–49 lat – jeśli co najmniej jeden krewny pierwszego stopnia (rodzic, rodzeństwo, dziecko) chorował na raka jelita grubego.

    Badanie można wykonać raz na 10 lat, skierowanie nie jest potrzebne. Na życzenie pacjenta dostępne jest znieczulenie ogólne – szczególnie zalecane przy silnym lęku lub przebytych operacjach jamy brzusznej. Placówki realizujące program znajdziesz przez terminyleczenia.nfz.gov.pl lub dzwoniąc na 800 190 590.

    Inne programy profilaktyczne NFZ

    Profilaktyka chorób układu krążenia (ChUK) jest realizowana przez pielęgniarkę lub lekarza POZ i skierowana do osób w wieku 35–65 lat, którzy w ciągu ostatnich 5 lat nie byli diagnozowani ani leczeni z powodu chorób serca i naczyń. Program obejmuje pomiar ciśnienia tętniczego, ocenę BMI, wywiad o paleniu tytoniu i aktywności fizycznej, lipidogram, glukozę, a na koniec obliczenie ryzyka SCORE2 i edukację zdrowotną.

    Program antynikotynowy ze spirometrią jest dostępny dla palaczy w wieku 40–65 lat i obejmuje spirometrię z próbą rozkurczową oraz poradnictwo dotyczące rzucania palenia.

    Program profilaktyki gruźlicy jest prowadzony przez pielęgniarkę POZ co 24 miesiące i obejmuje wywiad epidemiologiczny i ocenę objawów. Przy podejrzeniu – skierowanie na RTG klatki piersiowej.

    Szybka ścieżka onkologiczna (Karta DiLO) nie jest klasycznym programem profilaktycznym, ale pozwala na błyskawiczną diagnostykę przy podejrzeniu nowotworu: diagnostyka wstępna do 28 dni, pogłębiona do 21 dni, konsylium onkologiczne w 14 dni – wszystko bez limitu i poza kolejką, z przydzielonym koordynatorem onkologicznym. Kartę DiLO wystawia lekarz POZ lub lekarz AOS przy uzasadnionym podejrzeniu nowotworu.

    Specjalne uprawnienia – ciąża, dzieci i seniorzy 65+

    Część pacjentów ma w systemie NFZ znacznie szerszy dostęp do bezpłatnych świadczeń niż pozostali. Kobiety w ciąży, dzieci do 18. roku życia i seniorzy powyżej 65. roku życia korzystają z dodatkowych pakietów badań, osobnych programów profilaktycznych i przywilejów, których nie znajdziesz w standardowym katalogu POZ.

    Kobieta w ciąży – co przysługuje bezpłatnie?

    Ciężarna ubezpieczona lub nieubezpieczona (ciąża sama w sobie daje pełne prawo do świadczeń NFZ) ma dostęp do kompleksowego pakietu bezpłatnych badań na każdym etapie ciąży.

    Badania laboratoryjne w ciąży (pełen pakiet): morfologia (4 razy w ciąży), badanie ogólne moczu (comiesięczne), glukoza + OGTT 75 g w 24–26. tygodniu, grupa krwi i czynnik Rh (+ ojca dziecka przy Rh–), VDRL (kiła), badanie w kierunku HIV, HCV i HBsAg, toksoplazmoza IgG/IgM, różyczka IgG, CMV IgG/IgM, TSH, cytologia (jeśli nie była robiona w ciągu ostatnich 3 lat), posiew GBS (paciorkowiec grupy B) w 35–37. tygodniu ciąży.

    Badania obrazowe: trzy bezpłatne badania USG położnicze: w 11–14. tygodniu (ze screeningiem I trymestru), w 18–22. tygodniu (szczegółowe USG anatomiczne) i w 28–32. tygodniu. KTG (kardiotokografia) od 28. tygodnia.

    Program Badań Prenatalnych (dla wszystkich ciężarnych od 2024 r.): test złożony (PAPP-A + wolna β-hCG + NT) w I trymestrze, AFP, estriol, inhibina A lub HCG w II trymestrze. Przy nieprawidłowym wyniku przesiewu – bezpłatna amniopunkcja lub biopsja kosmówki. Ważna informacja: test NIPT (cfDNA z krwi matki) nadal nie jest refundowany przez NFZ – jego koszt w prywatnych laboratoriach wynosi 1 800–2 500 zł.

    Dodatkowe uprawnienia ciężarnej:

    • uprawnienie „C" – bezpłatne leki z wykazu leków dla kobiet w ciąży (niezależnie od dochodu),
    • szczepionka przeciw RSV (Abrysvo) – bezpłatna, zalecana w 32–36. tygodniu ciąży (od 2025 r.),
    • świadczenia poza kolejnością – placówka AOS ma obowiązek przyjąć ciężarną nie później niż w ciągu 7 dni roboczych,
    • bezpłatne dodatkowe materiały stomatologiczne (np. cement glasjonomerowy) podczas leczenia stomatologicznego.

    Dzieci – bilanse, szczepienia i przesiewowe badania noworodka

    Każde dziecko do 18. roku życia ma pełny dostęp do świadczeń NFZ bez ubezpieczenia. 

    Bilanse zdrowia są wykonywane bezpłatnie u: noworodka (1–4 doba życia), niemowlęcia w 2. miesiącu, 4. miesiącu, 6. miesiącu, a następnie u dziecka w 10–12. miesiącu, w wieku 2 lat (bilans 2-latka), 4 lat, 6 lat (bilans przedszkolny), 10 lat, 13–14 lat (bilans nastolatka), 16 lat oraz 18–19 lat (bilans przed pełnoletnością).

    Szczepienia obowiązkowe realizowane bezpłatnie w ramach Programu Szczepień Ochronnych obejmują: gruźlicę (BCG), WZW B, DTP (błonica-tężec-krztusiec), Hib, IPV (polio), MMR (odra-świnka-różyczka), pneumokoki, meningokoki (od 2023 r.) oraz varicella (ospa wietrzna, od 2024 r. dla wybranych grup).

    Bezpłatne szczepienie przeciw HPV – od 2023 r. przysługuje dzieciom w wieku 11–13 lat (chłopcy i dziewczynki). Szczepionka jest dwudawkowa, zapisy przez IKP lub telefonicznie pod nr 800 100 101.

    Przesiewowe badania noworodka (wykonywane automatycznie w szpitalu po porodzie, bez skierowania): Badanie przesiewowe w kierunku 24 wrodzonych wad metabolizmu (m.in. fenyloketonuria, niedoczynność tarczycy, galaktozemia, deficyt biotynidazy, wrodzona hiperplazja nadnerczy), od 2021 r. SMA (rdzeniowy zanik mięśni) – Polska jest jednym z pierwszych krajów na świecie z powszechnym przesiewem w tym kierunku, przesiewowe badanie słuchu (otoemisja akustyczna), przesiewowe badanie wzroku i ocena odruchu czerwienicy.

    Stomatologia dziecięca na NFZ działa bez ograniczeń do 18. roku życia i obejmuje: lakierowanie zębów co 3 miesiące (fluoryzacja), lakowanie zębów szóstych (pierwszych trzonowych) i siódmych, leczenie próchnicy, endodoncję w zębach mlecznych, ekstrakcje, zdjęcia RTG. W miejscowościach z ograniczonym dostępem do gabinetów dentystycznych dojeżdża dentobus.

    Jakie badania są bezpłatne dla seniorów?

    Od 1 września 2023 r. osoby w wieku 65 lat i więcej mają dostęp do bezpłatnych leków z listy „S" (senior). Lista obejmuje już blisko 3 800 preparatów i jest aktualizowana co 2 miesiące – dotyczy leków na nadciśnienie, cukrzycę, astmę, POChP, osteoporozę, choroby sercowo-naczyniowe i wiele innych schorzeń przewlekłych. Listę aktualnych leków bezpłatnych dla seniorów sprawdzisz na pacjent.gov.pl lub w aplikacji mojeIKP.

    Bezpłatne szczepienia dla seniorów w 2026 r.:

    • grypa – sezonowo, co roku,
    • RSV (wirusowe zapalenie dróg oddechowych)– od 1 kwietnia 2025 r., jednorazowo dla grupy wysokiego ryzyka,
    • pneumokoki – jednorazowo (przy wskazaniu medycznym lub po 65. roku życia),
    • półpasiec – dla osób po 70. roku życia lub przy zwiększonym ryzyku (immunosupresja),
    • COVID-19 – dawka przypominająca zgodnie z aktualnym kalendarzem.

    Z programu bilansu zdrowia „Moje Zdrowie" seniorzy korzystają co 3 lata. Opieka geriatryczna jest dostępna na podstawie skierowania od lekarza POZ.

    Jak zapisać się na bezpłatne badania? - infografika

    Jak zapisać się na bezpłatne badania?

    Masz skierowanie lub wiesz, z jakiego programu chcesz skorzystać – co dalej? W 2026 roku większość zapisów można załatwić bez wychodzenia z domu, przez aplikację, portal lub telefon. Poniżej znajdziesz wszystkie dostępne ścieżki,

    Internetowe Konto Pacjenta (IKP) i aplikacja mojeIKP

    Internetowe Konto Pacjenta (pacjent.gov.pl) to Twoje narzędzie do zarządzania zdrowiem w systemie NFZ. Konto jest automatycznie tworzone dla każdej osoby z numerem PESEL – wystarczy je aktywować.

    Logowanie odbywa się przez: Profil Zaufany, aplikację mObywatel, e-Dowód (czytnik NFC lub czytnik kart) albo przez bankowość elektroniczną (większość banków w Polsce obsługuje logowanie do IKP).

    Co możesz zrobić przez IKP?

    • Odebrać e-skierowanie i e-receptę,
    • sprawdzić status ubezpieczenia eWUŚ,
    • zmienić lekarza POZ (2 razy bezpłatnie w roku),
    • wypełnić kwestionariusz do programu „Moje Zdrowie",
    • zapisać się na mammografię, test HPV lub wizytę u kardiologa przez Centralną e-Rejestrację,
    • przejrzeć historię wizyt, wyniki badań i wypisy szpitalne,
    • wyrobić kartę EKUZ (ubezpieczenie zdrowotne za granicą),
    • zamówić potwierdzenie ubezpieczenia.

    Aplikacja mojeIKP na smartfon (iOS i Android) zawiera te same funkcje i dodatkowo umożliwia potwierdzenie ubezpieczenia jednym kliknięciem.

    Centralna e-Rejestracja (CeR)

    Centralna e-Rejestracja jest obowiązkowa dla placówek od 1 stycznia 2026 r. i umożliwia pacjentom samodzielne umawianie wizyt przez IKP lub mojeIKP – bez dzwonienia do rejestracji. Od 1 czerwca 2026 r. NFZ wstrzyma finansowanie placówkom, które nie wdrożą CeR, co oznacza praktyczną presję na wszystkie przychodnie i szpitale.

    Co już możesz zarezerwować przez CeR?

    • Mammografię profilaktyczną,
    • test HPV HR i cytologię,
    • pierwszą wizytę u kardiologa.

    Od 1 sierpnia 2026 r. CeR obejmie pierwsze wizyty u kolejnych 8 specjalności (m.in. endokrynolog, nefrolog, hepatolog, immunolog, neonatolog).

    Jak zapisać się na wizytę przez CeR?

    1. Zaloguj się do IKP lub mojeIKP.
    2. Wybierz „e-Rejestracja" i wpisz rodzaj świadczenia.
    3. Podaj kod pocztowy i wybierz promień obszaru poszukiwania.
    4. Przejrzyj dostępne terminy w ciągu 90 dni i wybierz pasujący.
    5. Jeśli żaden termin w ciągu 90 dni nie jest dostępny – wpisz się na listę oczekujących. System automatycznie zarezerwuje Ci pierwszy wolny termin i wyśle powiadomienie.

    Infolinia 800 190 590

    Telefoniczna Informacja Pacjenta działa całą dobę, 7 dni w tygodniu, jest bezpłatna i obsługuje rozmowy w językach: polskim, ukraińskim, angielskim i rosyjskim. Z zagranicy dzwoń pod numer +48 22 125 66 00.

    Przydatne opcje menu:

    • Opcja 1 → 3: wyszukiwanie najkrótszego terminu do wybranego specjalisty w Twoim województwie lub w całej Polsce.
    • Opcja 2: połączenie z Biurem Rzecznika Praw Pacjenta.
    • Opcja 4: informacje o programach profilaktycznych.

    Jak sprawdzić kolejkę online?

    Portal terminyleczenia.nfz.gov.pl umożliwia bezpłatne sprawdzenie czasu oczekiwania do każdego specjalisty lub na każde badanie – bez logowania. Wystarczy wybrać województwo (lub szukać w całej Polsce), wpisać rodzaj świadczenia lub nazwę poradni i kliknąć „Szukaj". System wyświetla:

    • pierwszy dostępny termin w każdej placówce,
    • liczbę osób w kolejce,
    • dane kontaktowe i mapę dojazdu.

    W systemie NFZ nie obowiązuje rejonizacja dla poradni AOS – możesz zapisać się do specjalisty w dowolnym mieście i województwie. Warto porównać terminy w sąsiednich oddziałach, bo różnice potrafią być ogromne.

    Lekarz odmawia skierowania – co możesz zrobić?

    Warto tu rozróżnić, kiedy odmowa jest uzasadniona, a kiedy bezprawna. Lekarz POZ może odmówić wystawienia skierowania, gdy w jego ocenie medycznej badanie lub konsultacja nie są uzasadnione aktualnym stanem zdrowia pacjenta. „Badania na życzenie" w systemie NFZ nie istnieją.

    Odmowa może być też uzasadniona limitami budżetowymi – jeśli przychodnia wyczerpała limit danego badania w budżecie powierzonym, lekarz formalnie nie może go zlecić do końca okresu rozliczeniowego.

    Odmowa jest natomiast bezprawna, gdy lekarz odmawia wystawienia skierowania na świadczenie, które ewidentnie jest konieczne, np. konsekwentnie ignoruje niepokojące objawy lub odmawia skierowania do specjalisty wbrew zaleceniom innego lekarza. Taka sytuacja narusza Twoje prawa jako pacjenta.

    Jak reagować na odmowę?

    • Poproś o pisemne uzasadnienie odmowy. Masz do tego prawo, a sama prośba często zmienia nastawienie lekarza. Dokument przyda się też przy ewentualnej skardze.
    • Skorzystaj z prawa do drugiej opinii. Możesz udać się do innego lekarza POZ lub prywatnie do specjalisty, który również może wystawić e-skierowanie.
    • Zmień lekarza POZ przez IKP. Przysługują Ci 2 bezpłatne zmiany rocznie bez podawania przyczyny. Kolejne kosztują 80 zł. Zmianę załatwisz online w kilka minut.
    • Złóż skargę do kierownika lub dyrektora placówki. Placówka ma 30 dni na pisemną odpowiedź.
    • Zgłoś sprawę do oddziału wojewódzkiego NFZ. Dotyczy to sytuacji, gdy placówka może naruszać warunki kontraktu z NFZ.
    • Skontaktuj się z Rzecznikiem Praw Pacjenta – 800 190 590 lub przez stronę Rzecznik Praw Pacjenta. Interwencja jest bezpłatna, a zgłoszenia przyjmowane są całodobowo.
    • Złóż skargę do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej OIL, jeśli problem dotyczy błędu w ocenie medycznej. To dłuższa ścieżka, ale właściwa przy poważnych zarzutach.

    System bezpłatnej diagnostyki na NFZ w 2026 roku jest bogatszy i bardziej dostępny niż kiedykolwiek wcześniej. Lekarz POZ może samodzielnie zlecić ponad 100 badań, bez odsyłania do specjalisty. Centralna e-Rejestracja upraszcza zapisy, a infolinia 800 190 590 działa całą dobę.

    Warunek jest jeden: trzeba znać swoje prawa i aktywnie z nich korzystać. Pacjent, który loguje się do IKP, sprawdza kolejki w całej Polsce, nie boi się zmienić lekarza POZ i w razie potrzeby dzwoni do Rzecznika Praw Pacjenta jest w zupełnie innej sytuacji niż ten, który biernie czeka w jednej kolejce w jednej przychodni.

    Badania profilaktyczne – co mówią o nich badania naukowe?

    Badania profilaktyczne pomagają wcześnie wykrywać choroby, które przez długi czas mogą nie dawać objawów. Badania pokazują, że regularna diagnostyka zwiększa szanse na wykrycie m.in. chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, nowotworów i niedoborów składników odżywczych. Pozwala także monitorować wpływ stylu życia na zdrowie, zmniejszać ryzyko powikłań i poprawiać jakość życia. Coraz więcej danych wskazuje, że świadome podejście do profilaktyki sprzyja dłuższemu życiu i lepszemu samopoczuciu. Poznaj najważniejsze fakty potwierdzone w badaniach naukowych.

    Regularne badania profilaktyczne pomagają wcześniej wykrywać choroby i czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie, zaburzenia lipidowe czy cukrzyca. Zwiększają również szansę na wykonanie badań przesiewowych, m.in. cytologii i kolonoskopii. Badacze wskazują, że profilaktyka może poprawiać świadomość zdrowotną, wspierać zmianę stylu życia oraz zmniejszać ryzyko powikłań.

    Profilaktyka chorób układu krążenia odgrywa ważną rolę w utrzymaniu zdrowia. Badania pokazują, że regularna ocena ryzyka sercowo-naczyniowego może pomagać w wykrywaniu nieprawidłowości jeszcze przed pojawieniem się objawów. Szczególne znaczenie mają badania takie jak lipidogram, pomiar ciśnienia tętniczego, oznaczenie glukozy i kontrola masy ciała. Wczesna diagnostyka pozwala szybciej wprowadzić zmiany stylu życia lub leczenie, co może zmniejszać ryzyko powikłań.

    Cukrzyca typu 2 jest jednym z najczęstszych schorzeń metabolicznych, a liczba zachorowań stale rośnie. Problemem pozostaje fakt, że choroba przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów. Regularna diagnostyka pozwala wcześniej wykrywać zaburzenia gospodarki węglowodanowej i szybciej wdrażać działania profilaktyczne. Szczególne znaczenie mają badania takie jak glukoza na czczo oraz hemoglobina glikowana HbA1c.

    Jakie badania zrobisz darmo na NFZ FAQ - obrazek pogląodwy

    FAQ

    Czy badanie witaminy B12 jest na NFZ?

    Tak. Oznaczenie poziomu witaminy B12 we krwi jest bezpłatne – zleca je lekarz POZ w ramach budżetu powierzonego, gdy istnieje wskazanie medyczne, np. przy niedokrwistości, objawach neurologicznych, stosowaniu metforminy lub diecie wegańskiej. Skierowanie do specjalisty nie jest potrzebne.

    Czy morfologia jest bezpłatna na NFZ?

    Tak. Morfologia krwi z rozmazem to jedno z podstawowych badań zlecanych bezpłatnie przez lekarza rodzinnego (POZ) – bez skierowania do specjalisty i bez limitu częstotliwości, o ile istnieje wskazanie medyczne. W praktyce lekarz może zlecić ją przy każdej wizycie, gdy uzna to za konieczne.

    Czy można zrobić bezpłatne USG jamy brzusznej?

    Tak. USG jamy brzusznej (ocena wątroby, woreczka żółciowego, trzustki, śledziony, nerek i pęcherza moczowego) lekarz POZ może zlecić bezpłatnie bez odsyłania do specjalisty. Wystarczy wizyta u lekarza rodzinnego i wskazanie medyczne, np. bóle brzucha, podwyższone enzymy wątrobowe lub inne nieprawidłowe wyniki badań.

    Czy markery nowotworowe są na NFZ?

    To zależy od markera i wskazania. PSA (prostata) lekarz POZ zleci bezpłatnie mężczyznom od 50. roku życia bez skierowania do specjalisty. Pozostałe markery, takie jak CEA, CA 125, CA 19-9, AFP czy beta-HCG, są finansowane przez NFZ wyłącznie przy udokumentowanym podejrzeniu lub potwierdzonym rozpoznaniu nowotworu – na skierowanie od onkologa lub lekarza prowadzącego, nie w ramach rutynowej profilaktyki.

    Czy badania prenatalne są bezpłatne po 35 roku życia?

    Tak i nie tylko po 35. roku życia. Od 2024 r. Program Badań Prenatalnych jest bezpłatny dla wszystkich ciężarnych ubezpieczonych, niezależnie od wieku. Obejmuje test złożony w I trymestrze (PAPP-A, free β-hCG, pomiar NT) oraz badania biochemiczne w II trymestrze (AFP, estriol). Przy nieprawidłowym wyniku przysługuje bezpłatna amniopunkcja lub biopsja kosmówki.

    Zobacz także:

    Bibliografia:

    1. https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programy-profilaktyczne/
    2. https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/dzien-babci-i-dziadka-zdrowie-to-najlepszy-prezent-jakie-bezplatne-badania-profilaktyczne-wykonac-po-50-i-60-roku-zycia,8884.html
    3. https://www.gov.pl/web/zdrowie/bezplatne-programy-profilaktyczne
    4. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001211/T/D20251211L.pdf
    5. Liss DT, Uchida T, Wilkes CL, Radakrishnan A, Linder JA. General Health Checks in Adult Primary Care: A Review. JAMA. 2021 Jun 8;325(22):2294-2306. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34100866/  
    6. Wong ND. Cardiovascular risk assessment: The foundation of preventive cardiology. Am J Prev Cardiol. 2020 May 1;1:100008. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34327451/  
    7. US Preventive Services Task Force; Davidson KW, Barry MJ, Mangione CM, Cabana M, Caughey AB, Davis EM, Donahue KE, Doubeni CA, Krist AH, Kubik M, Li L, Ogedegbe G, Owens DK, Pbert L, Silverstein M, Stevermer J, Tseng CW, Wong JB. Screening for Prediabetes and Type 2 Diabetes: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021 Aug 24;326(8):736-743. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34427594/ 
    Monika Sejbuk - ekspert Biowen

    Monika Sejbuk

    Magister dietetyki

    Uwielbia pomagać zmieniać nawyki żywieniowe i tworzyć nowe- zdrowsze. Tworzy innowacyjne spojrzenie na zdrowy tryb życia, który nie jest restrykcyjny a przyjemny

    Komentarze

    Zostaw komentarz

    Pamiętaj, komentarze muszą zostać zatwierdzone, zanim zostaną opublikowane.