Czy maślan sodu pomaga na zaparcia? Stosowanie i wybór preparatu - obrazek wyróżniający

Czy maślan sodu pomaga na zaparcia? Stosowanie i wybór preparatu

Autor: Monika Sejbuk 20 lis 2026

Maślan sodu na zaparcia może być rozważany jako uzupełnienie postępowania u niektórych osób z zespołem jelita drażliwego (IBS). Nie zastępuje błonnika, wody ani kompleksowego leczenia przyczyny. Przy wyborze preparatu warto zwrócić uwagę na zawartość maślanu sodu i sposób jego uwalniania, jednak nie wykazano, że konkretna forma jest najskuteczniejsza w leczeniu zaparć. Dawkowanie zależy od produktu i nie istnieje jedna zalecana porcja dla wszystkich osób. Jeśli zaparciom towarzyszy krew w stolcu, utrata masy ciała lub nasilający się ból brzucha, skonsultuj się z lekarzem.

Spis treści

    Czy maślan sodu pomaga na zaparcia?

    Maślan sodu może łagodzić dolegliwości związane z zaparciami, ale nie jest środkiem przeczyszczającym i nie wywołuje wypróżnienia z dnia na dzień. Zmianę w rytmie wypróżnień można zauważyć po kilku tygodniach regularnego stosowania. Preparaty z maślanem sodu są przeznaczone do postępowania dietetycznego przy zaburzeniach czynnościowych jelit, w tym przy przewlekłych zaparciach. 

    Maślan sodu może potencjalnie wspierać:

    • prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej,
    • procesy metaboliczne zachodzące w komórkach jelita grubego,
    • zmniejszenie bólu brzucha u części osób z IBS,
    • regulację niektórych procesów zapalnych w jelitach.

    Jego stosowanie można rozważyć u wybranych osób z zespołem jelita drażliwego, szczególnie jeśli występują również bóle brzucha. Nie powinien być jednak traktowany jako podstawowa metoda leczenia IBS-C. W takiej sytuacji maślan sodu bywa stosowany obok diety i aktywności fizycznej.

    Maślan sodu nie usuwa przyczyn zaparć, którymi mogą być niektóre leki, niedoczynność tarczycy (czyli zbyt niski poziom hormonów tego gruczołu) czy powstrzymywanie potrzeby wypróżnienia. Jeśli zaparcia trwają mimo zmian w diecie, ustal ich przyczynę z lekarzem.

    Jak maślan sodu działa w jelitach i wpływa na wypróżnianie?

    Maślan sodu to sól sodowa kwasu masłowego, czyli krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego (SCFA), który naturalnie powstaje w jelicie grubym. Wytwarzają go bakterie jelitowe, na przykład Faecalibacterium prausnitzii i Roseburia, gdy rozkładają błonnik w procesie fermentacji. Kwas masłowy jest głównym źródłem energii dla kolonocytów, czyli komórek nabłonka wyściełających jelito grube. Jego działanie obejmuje kilka obszarów:

    • Odżywianie kolonocytów – kwas masłowy dostarcza energii komórkom jelita grubego i wspiera ich regenerację.
    • Bariera jelitowa – uczestniczy w regulacji połączeń między komórkami nabłonka oraz procesów związanych z utrzymaniem prawidłowej bariery jelitowej.
    • Perystaltyka – może wpływać na skurcze mięśni gładkich jelita, które przesuwają treść pokarmową. Jego działanie na motorykę zależy jednak od stężenia i warunków fizjologicznych.
    • Wrażliwość jelita – może wpływać na mechanizmy związane z odczuwaniem bólu trzewnego. W części badań klinicznych obserwowano zmniejszenie bólu brzucha u osób z IBS.
    • Stan zapalny – może ograniczać miejscowy stan zapalny w ścianie jelita.

    Zdrowe jelita potrzebują regularnej porcji błonnika, bo to z niego bakterie wytwarzają maślan. Dieta uboga w błonnik może zmniejszać ilość maślanu produkowanego w jelicie.

    Jaki maślan sodu na zaparcia?

    Na zaparcia najlepiej wybrać maślan sodu w mikrokapsułkach lub otoczce, który uwalnia się Nie ustalono, która forma maślanu sodu jest najskuteczniejsza w leczeniu zaparć. Jeśli rozważasz jego stosowanie, warto zwrócić uwagę na preparaty wykorzystujące mikrokapsułkowanie lub technologię zmodyfikowanego uwalniania. Ich zadaniem jest ograniczenie uwalniania maślanu w górnych odcinkach przewodu pokarmowego i umożliwienie dostarczenia go do dalszych części jelit. Przy wyborze sprawdź na etykiecie pięć elementów:

    • Forma uwalniania – szukaj deklaracji mikrokapsułek, mikropeletek lub mikrogranulatu, czyli drobnych cząstek w ochronnej otoczce.
    • Zawartość maślanu sodu i kwasu masłowego – porównuj ilość w porcji dziennej, a nie w jednej kapsułce. Przykładowo kapsułka z 300 mg maślanu sodu zawiera około 240 mg kwasu masłowego.
    • Status produktu – sprawdź, czy to suplement diety, czy żywność specjalnego przeznaczenia medycznego.
    • Skład otoczki i alergeny – otoczka może zawierać m.in. uwodorniony olej palmowy, skrobię lub alginian sodu, a niektóre produkty mogą zawierać ślady mleka, glutenu lub soi. Osoby na diecie roślinnej mogą wybrać preparat w kapsułce celulozowej.
    • Dodatki – część preparatów łączy maślan sodu z probiotykiem lub prebiotykiem. Prostszy skład ułatwia ocenę reakcji organizmu na sam maślan.

    Na rynku dostępne są preparaty o różnej mocy, na przykład Maślan sodu Forte Max. Maślan sodu występuje też jako suplement diety albo żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (FSMP). Obie kategorie różnią się celem i zasadami stosowania.

    Suplement diety a żywność specjalnego przeznaczenia medycznego  - tabela

    Preparat z kategorii FSMP stosuj po konsultacji z lekarzem, który ustali, czy i jak długo go przyjmować.

    Jak stosować maślan sodu na zaparcia?

    Maślan sodu na zaparcia stosuje się najczęściej jako 1 kapsułkę dwa razy dziennie. Preparat działa stopniowo, dlatego liczy się regularne przyjmowanie. Sposób przyjęcia wygląda następująco:

    1. Sprawdź dawkę na etykiecie. Dla dorosłych jest to zwykle 1 kapsułka dwa razy dziennie, ale zależy od zawartości maślanu sodu w kapsułce.
    2. Maślan sodu w kapsułkach połykaj w całości, bez rozgryzania i wysypywania zawartości. Otoczka musi pozostać nienaruszona, żeby maślan dotarł do jelita.
    3. Popij kapsułkę szklanką wody.
    4. Utrzymaj w diecie błonnik, odpowiednią ilość płynów i codzienny ruch.
    5. Obserwuj efekt przez kilka tygodni. Notuj częstość wypróżnień, konsystencję stolca i nasilenie bólu brzucha.

    Kiedy stosowanie maślanu sodu na zaparcia wymaga konsultacji z lekarzem?

    Konsultacja z lekarzem jest potrzebna, gdy zaparcia utrzymują się mimo zmian w diecie albo towarzyszą im niepokojące objawy. Część preparatów z maślanem sodu to żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, którą stosuje się pod nadzorem lekarza. Zaparcia mogą też wynikać z chorób lub leków, których maślan sodu nie leczy. Pilnej oceny lekarskiej wymagają:

    • krew w stolcu lub smoliste, czarne stolce,
    • niezamierzona utrata masy ciała,
    • gorączka lub osłabienie,
    • ból brzucha, zwłaszcza nocny,
    • zmiana rytmu wypróżnień w ostatnim czasie.

    Maślanu sodu nie stosuj przy nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu. Producenci przeznaczają go dla dorosłych i dzieci powyżej 7. roku życia, a u dzieci stosowanie najlepiej ustalić z pediatrą.

    Lekarza lub farmaceuty zapytaj też o łączenie maślanu sodu z lekami wpływającymi na pracę jelit, na przykład przeczyszczającymi, oraz z lekami przeciwcukrzycowymi i immunosupresyjnymi, czyli obniżającymi odporność.

    Maślan sodu na zaparcia FAQ - obrazek poglądowy

    FAQ

    Czy maślan sodu powoduje rozwolnienie?

    U większości osób nie, ale na początku stosowania mogą pojawić się przejściowo luźniejszy stolec, wzdęcia, nadmiar gazów lub ból brzucha. Dolegliwości występują częściej przy przyjmowaniu na czczo i w dużych dawkach. Pomaga przyjmowanie kapsułek w trakcie posiłku oraz rozpoczęcie od mniejszej porcji. Jeśli objawy utrzymują się lub nasilają, najlepiej odstaw preparat i skonsultuj się z lekarzem.

    Jak długo można brać maślan sodu?

    Producenci zalecają zwykle stosowanie przez co najmniej 3 miesiące u dorosłych i przez co najmniej 6 tygodni u dzieci powyżej 7. roku życia. Po tym czasie ocenia się efekt, a dalszy czas stosowania ustala lekarz, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych. Działanie maślanu sodu stopniowo zanika po zaprzestaniu przyjmowania preparatu.

    Kiedy brać maślan sodu – rano czy wieczorem?

    Maślan sodu przyjmuje się o stałych porach, najczęściej rano i wieczorem, w trakcie posiłku lub po nim. Przy jednej kapsułce dziennie, na przykład u dzieci powyżej 7. roku życia, zalecany jest zwykle wieczór. Stosuj się do dawkowania z ulotki konkretnego preparatu.

    Czy maślan sodu można przyjmować w ciąży i podczas karmienia piersią?

    Nie ma danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania maślanu sodu w ciąży, dlatego przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem. To samo dotyczy okresu karmienia piersią. Zaparcia w ciąży zwykle zaczyna się leczyć od zmian w diecie i nawodnienia, a dalsze postępowanie ustala lekarz.

    Zobacz także:

    Bibliografia:

    1. Pituch A., Walkowiak J., Banaszkiewicz A. (2013). Butyric acid in functional constipation. Przegląd Gastroenterologiczny. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4027827/ 
    2. Lewandowski K., Kaniewska M., Karłowicz K., Rosołowski M., Rydzewska G. (2022). The effectiveness of microencapsulated sodium butyrate at reducing symptoms in patients with irritable bowel syndrome. Przegląd Gastroenterologiczny, 17(1), 28–34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35371361/ 
    Monika Sejbuk - ekspert Biowen

    Monika Sejbuk

    Dietetyk kliniczny i ekspertka ds. suplementacji

    Absolwentka studiów magisterskich na kierunku dietetyka na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku. Na co dzień łączy pracę z pacjentami z działalnością naukową – jest autorką i współautorką publikacji w międzynarodowych czasopismach naukowych (m.in. z zakresu żywienia i farmakologii).

    Specjalizuje się w dietoterapii osób z zaburzeniami hormonalnymi, chorobami autoimmunologicznymi (w tym Hashimoto i niedoczynnością tarczycy) oraz schorzeniami metabolicznymi. W praktyce opiera się wyłącznie na aktualnych dowodach naukowych (EBM – Evidence-Based Medicine) oraz indywidualnym podejściu do pacjenta.

    🔗 Profile zawodowe i publikacje: LinkedIn | ResearchGate

    Komentarze

    Zostaw komentarz

    Pamiętaj, komentarze muszą zostać zatwierdzone, zanim zostaną opublikowane.