Jakie są najczęstsze skutki uboczne brania żelaza?
Najczęstsze skutki uboczne suplementacji żelaza dotyczą przewodu pokarmowego:
- zaparcia,
- nudności,
- ból lub uczucie ciężkości w żołądku,
- czarny stolec,
- biegunka,
- metaliczny posmak w ustach.
Wynika to z tego, jak organizm obchodzi się z żelazem. Z kapsułki wchłania się tylko część dawki – zwykle kilkanaście procent. Reszta zostaje w jelitach i drażni ich ścianę, a im większa jednorazowa porcja, tym silniejsza reakcja.
Objawy pojawiają się szybko – po kilku godzinach albo po kilku dniach regularnego stosowania. Poprawa samopoczucia przy niedoborze przychodzi natomiast po tygodniach. Ta rozbieżność sprawia, że wiele osób rezygnuje z suplementacji, zanim zacznie ona przynosić efekt.
Jeśli zastanawiasz się, czy żelazo w tabletkach jest szkodliwe, odpowiedź brzmi: nie, o ile przyjmujesz je przy stwierdzonym niedoborze i w zalecanej dawce. Typowe skutki uboczne po żelazie w tabletkach to reakcja jelit na miejscowe działanie pierwiastka, a nie objaw zatrucia. Nadmiar żelaza w organizmie to zupełnie inna sytuacja i wymaga innych sygnałów.
Mocniej reagują osoby z wrażliwym żołądkiem, chorobami jelit oraz te, które przyjmują wysokie dawki na czczo.
Czy żelazo powoduje zaparcia i czarny stolec?
Suplementacja żelazem może powodować zaparcia i jest to najczęstszy skutek uboczny suplementacji. Niewchłonięte żelazo trafia do jelita grubego, gdzie zmienia skład bakterii jelitowych i spowalnia pracę jelit. Stolec staje się twardszy, a wypróżnienia rzadsze.
Zaparcia po żelazie da się ograniczyć bez odstawiania preparatu.
- Woda – pij co najmniej 1,5–2 litry dziennie. Twardy stolec to często efekt zbyt małej ilości płynów.
- Błonnik – dodaj do posiłków warzywa, owoce, pełne ziarna i nasiona lnu lub babki płesznik.
- Ruch – nawet codzienny półgodzinny spacer pobudza pracę jelit.
- Mniejsza dawka – rozmowa z lekarzem o obniżeniu dawki albo przyjmowaniu jej co drugi dzień często rozwiązuje problem.
- Inna forma preparatu – żelazo w postaci chelatu, czyli związanego z aminokwasem, bywa lepiej tolerowane niż popularne siarczany.
U części osób suplementacja może powodować biegunki, zwłaszcza przy preparatach w płynie i wysokich dawkach. Wtedy pomaga przyjmowanie żelaza z posiłkiem i zmniejszenie porcji.
Żelazo może również powodować czarny stolec. Niewchłonięte żelazo wiąże się w jelitach z siarką i tworzy czarne związki, które barwią kał. Taki stolec jest ciemny, ale ma zwykłą konsystencję i nie towarzyszy mu ból. Niepokojący jest za to stolec smolisty, czyli czarny, lepki i o ostrym zapachu, albo taki z widocznymi śladami krwi. Jeśli do tego dochodzi osłabienie, zawroty głowy lub ból brzucha, skontaktuj się z lekarzem – może to oznaczać krwawienie z przewodu pokarmowego, a nie efekt suplementu.
Jak brać żelazo, żeby nie bolał żołądek?
Ból żołądka po żelazie zmniejszysz, zmieniając porę przyjmowania, sposób popijania i formę preparatu. Pytanie, czy żelazo podrażnia żołądek, ma prostą odpowiedź: tak, szczególnie na pusty żołądek i w dużej dawce. Poniższe kroki ograniczają ten efekt:
- Zacznij od przyjmowania na czczo. Żelazo wchłania się najlepiej, gdy w żołądku nie ma jedzenia – najlepiej 30–60 minut przed śniadaniem.
- Jeśli odczuwasz dyskomfort, przenieś dawkę na porę tuż po lekkim posiłku. Wchłanianie spadnie, ale suplementacja, którą jesteś w stanie kontynuować, jest lepsza niż ta, którą odstawisz.
- Popijaj wodą lub sokiem z witaminą C. Witamina C zwiększa wchłanianie żelaza, więc mniejsza część dawki zostaje w jelitach i drażni ich ścianę. Dobrym uzupełnieniem jest Witamina C Complex przyjmowana razem z żelazem.
- Odczekaj 2 godziny od kawy, herbaty i nabiału. Zawarte w nich polifenole i wapń wiążą żelazo w jelicie i ograniczają jego wchłanianie.
- Zapytaj lekarza o dawkowanie co drugi dzień. Po przyjęciu żelaza organizm na około dobę zwiększa produkcję hepcydyny, czyli hormonu blokującego wchłanianie. Dawka co 48 godzin omija ten mechanizm i zwykle daje mniej dolegliwości niż codzienna.
- Wybierz dobrze tolerowaną formę. Chelaty żelaza, takie jak diglicynian, i preparaty o przedłużonym uwalnianiu rzadziej powodują ból żołądka niż siarczan żelaza.
Żelazo dobrze przyswajalne w formie chelatu znajdziesz w preparacie Ferricomplex, który łączy diglicynian żelaza z witaminą C i witaminami z grupy B. Nie dziel dawki na kilka mniejszych porcji w ciągu dnia bez konsultacji – przy hepcydynie działa to gorzej, niż mogłoby się wydawać.
