Cel jest więc taki sam w każdym wieku, a drogę do jego osiągnięcia ustala lekarz na podstawie wyniku badania i grupy wiekowej.
Ile powinno być witaminy D3 w organizmie?
Witaminy D3 w organizmie powinno być tyle, by stężenie 25(OH)D wynosiło co najmniej 30 ng/ml (75 nmol/l). Nie oznacza to jednak, że stężenie powyżej 50 ng/ml automatycznie świadczy o zatruciu ani że każda zdrowa osoba powinna wykonywać badania w celu osiągnięcia dokładnie takiego wyniku. Dawka potrzebna do zapewnienia odpowiedniego zaopatrzenia organizmu w witaminę D zależy od wieku, masy ciała, ekspozycji na słońce, diety i stanu zdrowia.
Profilaktyczne dawki dobowe witaminy D3 (cholekalcyferolu):
- Niemowlęta do 6. miesiąca życia – 400 IU (10 µg).
- Niemowlęta 6–12 miesięcy – 400–600 IU (10–15 µg).
- Dzieci 1–3 lata – 600 IU (15 µg).
- Dzieci 4–10 lat – 600–1000 IU (15–25 µg).
- Młodzież 11–18 lat i dorośli 19–65 lat – 1000–2000 IU (25–50 µg).
- Seniorzy 65–75 lat – 1000–2000 IU (25–50 µg).
- Seniorzy powyżej 75 lat – 2000–4000 IU (50–100 µg).
Skrót IU oznacza jednostki międzynarodowe, a 40 IU odpowiada 1 µg. Podane dawki dotyczą profilaktyki u osób bez rozpoznanego niedoboru. Niedobór leczy się wyższymi dawkami pod kontrolą lekarza.
U dzieci w wieku 4–10 lat suplementacja bywa mniej konieczna, jeśli od maja do września spędzają na słońcu 15–30 minut dziennie. Kobiety w ciąży i karmiące, gdy nie mają wyniku badania, przyjmują zwykle 2000 IU na dobę.
Jakie objawy i wyniki wskazują na niedobór, a jakie na nadmiar witaminy D3?
Niedobór potwierdza dopiero wynik 25(OH)D, ponieważ jego objawy są niecharakterystyczne i przypominają wiele innych problemów. Nadmiar zwykle wynika z przyjmowania zbyt dużych dawek suplementów i także wymaga potwierdzenia w badaniu krwi. Ekspozycja na słońce nie prowadzi do zatrucia witaminą D.
Możliwe sygnały niedoboru:
- osłabienie i bóle mięśni,
- bóle kości,
- uczucie zmęczenia,
- u dzieci krzywica, czyli choroba kości prowadząca do ich zniekształceń.
Zapas witaminy D maleje jesienią i zimą, gdy skóra w Polsce nie wytwarza jej w wystarczającej ilości. Niedobór częściej dotyczy osób starszych oraz osób, które rzadko przebywają na słońcu.
Możliwe sygnały nadmiaru:
- nudności i wymioty,
- utrata apetytu,
- osłabienie mięśni,
- nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu,
- kamica nerkowa.
Te objawy wiążą się z hiperkalcemią, czyli zbyt wysokim stężeniem wapnia we krwi. Pojawiają się zwykle przy bardzo wysokich stężeniach 25(OH)D, często powyżej 150 ng/ml. Górna bezpieczna dawka witaminy D dla dorosłych to 4000 IU na dobę, a ciężkie zatrucie może uszkodzić nerki.
Co zrobić, gdy wynik witaminy D3 jest poza normą?
Wynik poza normą omów z lekarzem, który dobierze dawkę i termin kolejnego badania. Nie zwiększaj ani nie odstawiaj suplementacji na własną rękę, ponieważ zarówno niedobór, jak i nadmiar wymagają innego postępowania. Zakres zmian zależy od przedziału, w którym mieści się Twój wynik:
- Niedobór (do 20 ng/ml) – stosuje się dawki terapeutyczne, czyli wyższe niż profilaktyczne, przez 1–3 miesiące lub do osiągnięcia 30–50 ng/ml. Kontrolę wykonuje się po 8–12 tygodniach.
- Poziom suboptymalny (powyżej 20 do poniżej 30 ng/ml) – dawkę zwykle umiarkowanie zwiększa się, a badanie powtarza po kilku miesiącach.
- Poziom optymalny (30–50 ng/ml) – kontynuuje się dotychczasowe postępowanie.
- Poziom podwyższony (powyżej 50 do 100 ng/ml) – lekarz weryfikuje schemat i może zmniejszyć dawkę albo wstrzymać suplementację na około miesiąc.
- Ryzyko toksyczności (powyżej 100 ng/ml) – suplementację ogranicza się lub przerywa, a stężenie kontroluje co miesiąc, aż spadnie do 50 ng/ml lub niżej.
